نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧

موضوع علم اصول

متن

موضوع علم الأصول انّ هذا العلم غير متكفّل للبحث عن موضوع خاصّ بل يبحث عن موضوعات شتّى تشترك كلّها في غرضنا المهمّ منه و هو استنباط الحكم الشّرعىّ . فلا وجه لجعل موضوع هذا العلم خصوص الأدلّة الأربعة فقط و هى الكتاب و السّنّة و الإجماع و العقل او بإضافة الاستصحاب او بإضافة القياس و الاستحسان كما صنع المتقدّمون . و لا حاجة الى الالتزام بأنّ العلم لا بدّ له من موضوع يبحث عن عوارضه الذّاتيّة في ذلك العلم كما تسالمت عليه كلمة المنطقيّين فأنّ هذا لا ملزم له و لا دليل عليه .

ترجمه :

موضوع علم اصول

موضوع علم اصول

همانا اين علم ( علم اصول ) عهده‌دار بحث از موضوع خاصّى نيست . بلكه بحث مىكند ( علم اصول ) از موضوعات پراكنده‌اى كه مشتركند همه آن ( موضوعات ) در غرض مهمّ ما از اين ( علم اصول ) و آن ( غرض مهمّ ) استنباط حكم شرعى است . پس وجهى نيست براى قرار دادن موضوع اين علم را خصوص ادلّه‌ى چهارگانه فقط . و آن ( ادلّه اربعه ) و آن‌ها كتاب و سنّت و اجماع و عقل است يا با اضافه كردن استصحاب يا با اضافه كردن قياس و استحسان چنانچه انجام داده‌اند متقدّمون . و نيازى نيست به ملتزم شدن به اينكه علم ، ناچارا برايش ( علم ) موضوعى بوده كه بحث مىشود از عوارض ذاتى آن ( موضوع ) در اين علم . چنانچه اتفاق برآن ( وجود