مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى ) — الصفحة ٥٦
مناسبات ايرانيان با حجاز در عصر عباسيان تا تسلط آل بويه بر بغداد
بود . احتمالًا تازهمسلمانان ايرانى ، اعم از آنان كه در عراق يا در شهرهاى ديگر ايران ساكن بودند ، به همراه كاروان حج عراق در موسم حج حضور مىيافتند . امويان بر خلاف امام على ( ع ) كه نسبت به موالى و غير عرب مهرورزى داشت ، سياست تبعيض نژادى را سرلوحه كار خود قرار داده بودند ، به غير عرب توجهى نشان نمىدادند و مسئوليتهايى به آنان واگذار نمىكردند . از اين رو در اين عصر ، ايرانيان در بدنه حكومت سهمى نداشتند تا بتوانند در حرمين نقشى ايفا كنند .
وجود بحرانهاى سياسى در عراق ، مانند قيامهاى ضد اموى و نيز آشوب خوارج در حجاز ، سبب قطع ارتباط موقت با حجاز مىشد ؛ چنانكه ابوحمزه خارجى ، در واپسين سالهاى حكومت امويان « 1 » ، با تسلط بر حجاز موجب ناامنى در حرمين شد و در حجگزارى مسلمانان خلل ايجاد كرد .
مناسبات ايرانيان با حجاز در عصر عباسيان تا تسلط آل بويه بر بغداد
مناسبات ايرانيان با حجاز در عصر عباسيان تا تسلط آل بويه بر بغداد
يكى از مهمترين مسائل دستگاه خلافت عباسى ، حج و توجه به حجاز بود كه تأمينكننده مشروعيت آنان به شمار مىرفت . آنان براى نشان دادن قابليت خود براى اداره امور مسلمانان و جلب نظر و حمايت مردم و استفاده از آن براى اهداف سياسى خود ، به امر حج و رسيدگى به حرمين توجه ويژهاى داشتند . هر ساله ، كاروان حج از بغداد روانه حجاز مىشد كه گاه رياست آن با خود خليفه بود . حجاج ايران نيز با اين كاروان همراه مىشدند . مسؤلان اين كاروان ، اموالى براى توزيع ميان نيازمندان حرمين همراه داشتند . حاكمان نواحى مختلف نيز هدايايى به كعبه تقديم مىكردند . همچنين پرده كعبه ، هر سال به دستور خليفه تعويض مىشد . « 2 »
عباسيان ، كسانى را به عنوان ناظر راه منصوب مىكردند كه كارشان ، اصلاح
( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 374 ؛ مروج الذهب ، ج 4 ، صص 305 303 . ( 2 ) . مكه مكرمه ، مدينه منوره ، اسين ، ترجمه : احمد آرام ، ص 143 .