يازده رساله ( فارسى ) — الصفحة ٨١
فصل چهارم [ قصيده‌هاى ابن ابى الحديد در مدح اميرالمؤمنين عليه السلام ]
يا قالِعَ الْبابِ الَّتي عَنْ هَزِّها * عَجَزَتْ اكُفٌّ ارْبَعُونَ وَ ارْبَعٌ
لَوْلا حُدُوثُكَ قُلْتُ انَّكَ جاعِلُ * الْارْواحِ فِي الاشْباحِ وَ الْمُسْتَنْزِعُ
لَوْلا مَماتُكَ قُلْتُ انَّكَ باسِطُ * الْارْزاقِ تَقْدِرُ فِي الْعَطاءِ وَ تُوسِعُ
مَا الْعالَمُ الْعِلْوِيُّ الّا تُرْبَةٌ * مِنْها لِجُثَّتِكَ الشَّريفَةِ مَضْجَعٌ
مَا الدَّهْرُ الّا عَبْدُكُ القِنُّ الَّذي * بِنُفُوذِ امْرِكَ فِي البَرِيَّةِ مُولِعٌ
وَاللّه لَوْلا حَيْدَرٌ ما كانَتِ * الدُّنْيا وَلا جَمَعَ الْبَرِيَّةَ مَجْمَعٌ
وَ الَيْهِ في يَوْمِ الْمَعادِ حِسابُنا * وَ هُوَ الْمَلاذُ لَنا غَداً وَالْمَفْزَعُ
وَ رَأَيْتُ دينَ الْاعْتِزالِ وَانَّني * اهْوى لِاجْلِكَ كُلَّ مَنْ يَتَشَيَّعُ « 1 »
و نيز ابن ابى الحديد در قصيده فتح مكه گفته :
فَيارُتْبَةً لَوْشِئْتَ انْ تَلْمِسَ السُّهى * بِها لَمْ يَكُنْ ما رُمْتَهُ مُتَعَذِّراً
وَ يا قَدَمَيْهِ اىَّ قُدْسٍ وَطَئْتُما * وَ ايَّ مَقامٍ قُمْتُما فيهِ انْوَرا
( 1 ) . ترجمه : اى آنكه خورشيد براى تو بازگردانده شد ، و قبلًا به همانند اين ( معجزه ) كسى جز يوشع بن نون - وصى و جانشين موسى كليم اللّه عليهما السلام - / نائل نشده است‌اى منهزم كننده گروه‌ها و سپاه‌ها كه هيچ مبارز مسلّح و جنگجوى زرهپوشى تو را از فرو رفتن در ورطه‌هاى مرگبار جنگ باز نمىداشت و بر نمىگرداند . اى بركننده درى كه دست‌هاى چهل و چهار تن ياراى تكان دادن آن را نداشت . اگر حدوث تو ( كه مثل ساير مخلوقات وقتى نبوده‌اى و بعد پديد آمده‌اى ) نبود مىگفتم تويى كه جان‌ها را در قالب‌ها قرار مىدهى و گيرنده جان هم تويى . اگر مردن تو نبود مىگفتم تويى گسترنده روزىها كه در بخشش روزى ( بنا به مصلحت بر برخى ) تنگ مىگيرى و ( بر برخى ) گشايش مىدهى . جهان بالا ( در مقايسه با عظمت تو ) جز مشت خاكى نيست كه آرمگاه پيكر شريف تو از آن درست شده است . روزگار غلام سرسپرده توست كه با نهايت اشتياق به اجراى فرمان تو در آفريدگان مىكوشد . به خدا سوگند اگر حيدر ( اميرمؤمنان على رحمه الله ) وجود نداشت جهان نبود و هيچ عرصه‌اى آفريدگار را گرد نمىآورد ( يعنى به وجود نمىآمدند و هستى نمىيافتند ) . و روز رستخيز حساب اعمال ما با اوست ، و فرداى قيامت دستگير و پناهگاه اوست . من دين اعتزال را برگزيده‌ام ( و معتزلى هستم ) ولى به خاطر تو هر شيعه‌اى را دوست مىدارم .