وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩

نظريهء بزرگان در بارهء فيض

همين دو لقب نشانگر عظمت علمى و عملى اين دو بزرگوار و نيز تفوّق فيض بر فيّاض است .

نقل شده است كه همسر فيض ( كلثوم / صدريه خانم ) از پدر خويش ملّا صدرا پرسيد كه چرا شوهرمن را فيض و لاهيجى را فيّاض ( به صيغه مبالغه ) ناميده‌ايد ؟

ملّا صدرا جواب داد : به قياس « زيدٌ عدلٌ » « 1 » يعنى شوهر تو عين فيض است و فيضى لازم است تا فيّاضى پديد آيد .

فيض را در زمرهء « العشرة المبشرة » به حساب مىآورند ؛ يعنى يكى از ده شاگرد خاصّ ملّا صدرا است . « 2 » مرحوم لاهيجى همواره نسبت به فيض ارادت خاص داشته و به برترى وى اعتراف كرده است .

از اشعار اوست در وصف فيض :

بندهء فيض مسيحاى زمان شو فياض * كه به ارشاد معانى پدر مردان است « 3 »

در جاى ديگر مىگويد :

دل يافت حيات ابد از صحبت فيض * جان زندهء جاويد شد از صحبت فيض

جز وحشتم از خلق جهان نفزايد * تا انس لقب داد به من حضرت فيض « 4 »

( 1 ) مقدّمه بر ديوان فيض ، از محمد على صغير . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعه ، ج 6 ، ص 484 . ( 3 ) . ديوان لاهيجى ، ص 364 . ( 4 ) . همان ، ص 237 و بنگر ديوان فيّاض لاهيجى ، ص 334 به بعد كه غزليات بسيار زيبا در مدح فيض سروده است .