وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٩

تمسّك به قرآن و تفسير

آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَداءُ . » « 1 »

7 . امام صادق عليه السلام مىفرمايد :

مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ مِنْكُمْ فِىالدّينِ فَهُوَ اعْرابِىٌّ ؛ هر كدام از شما كه بصيرت دينى نداشته باشد ، اعرابى است .

فيض براى تبيين مراد از « اعرابى » از قرآن استمداد مىجويد و مىگويد : اعرابى عبارت است از انسان جاهلى كه از دين اطلاع چندانى ندارد و اين كلمه منسوب به « اعراب » است ( نه عرب ) . اعراب به بيابان‌نشينانى گفته مىشود كه جز براى رفع حوائج دنيوى خود به شهرها وارد نمىشوند . طبعاً اطلاعات چندانى از دين ندارند . و خداوند دربارهء آنها فرموده است :

الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ ؛ « 2 » باديه نشينان عرب در كفر و نفاق ( از ديگران ) شديدتر و نسبت به نشناختن حدود و مرزهاى آنچه خدا نازل كرده است ، سزاوارترند . « 3 »

8 . امام على عليه السلام در دعاى نماز استسقاء مىفرمايد : « لا تُؤاخِذْنا بِاعْمالِنا : خدايا ما را به جهت اعمالمان مؤاخذه مكن . »

فيض در شرح اين سخن مىفرمايد : اين دعا دلالت دارد كه گناهان ، رحمت الهى را از انسان دور مىكند . سرّ مطلب آن است كه خداوند بخيل نيست كه بخشش خود را از ما انسان‌ها دريغ دارد ، از طرف او منعى نيست ، بلكه مشكل از طرف ما انسان‌هاست كه با اعمال ناشايست خود استعداد دريافت رحمت خداوند را از دست مىدهيم و يا

( 1 ) . الوافى ، ج 5 ، ص 802 . ( 2 ) . التوبة / 97 . ( 3 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 127 - 128 .