وافي ( مبانى و روشهاى فقه الحديثى در آن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٧

استفاده از سياق احاديث

ح - امام صادق عليه السلام مىفرمايند :

صَلوةٌ فَريضَةٌ خَيْرٌ مِنْ عِشْرينَ حَجَّةً ؛ نماز واجب بهتر از بيست حج است .

قبول ظاهر اين روايت تا حدى مشكل است . چگونه مىتوان گفت : نماز واجب بهتر از بيست حج است ، با آنكه حج خود مشتمل بر نمازهاى واجب است . علاوه بر اين عبادات ديگرى هم در حج منظور شده است .

اينجاست كه مرحوم فيض مىفرمايد : مراد از « صَلوةٌ فَريضةٌ » نمازهاى يوميه است . آنچه از اين كلمه به ذهن تبادر مىكند ، همين معناست ، ولى مراد از « حجه » در روايت ، حج مستحبى است نه حج واجب ( حجةالاسلام ) . شاهد بر مطلب كلمهء « عشرين » در روايت است . حج واجب كه تعدد ندارد . تنها يك بار واجب مىشود .

غرض امام عليه السلام تشويق به محافظت از نمازهاى يوميه است تا انسان آنها را با رعايت شرايط و حدود و آداب و وقت ، انجام دهد ؛ زيرا بسيارى از حجاج نمازهاى واجب خود را در سفر حج و طى مسير آن تضييع مىكنند ، حال يا با عدم رعايت وقت يا عدم توجه به آداب يا شرايط آن . « 1 »

ط - پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد :

مَنْ امَّ قَوْماً وَ فِيهِمْ مَنْ هُوَ اعْلَمُ مِنْهُ لَمْ يَزَلْ امْرُهُمْ الى سَفالٍ الى يَوْمِ الْقِيامَةِ ؛ اگر در ميان يك قوم ، فردى امامت آنها را بر عهده گيرد با اينكه دانشمندتر از او نيز در بين آن قوم وجود دارد ، آن قوم تا قيامت عقب گرد خواهد كرد .

مراد از امامت در اين روايت چيست ؟ فيض دو احتمال مطرح مىكند :

( 1 ) . همان ، ج 7 ، ص 25 .