منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٤٩

شرط شناخت لطائف صنع الهى

نمىتوان به قلهء معرفت در توحيد دست يافت .

ج ) تمسك به حبل عظيم

شرط سوم براى رهايى تفكر و تلخيص آن ، اعتصام به حبل عظيم است ، يعنى خداى متعال را به قدرى عظيم و كبير بداند كه ادراك عقلى و فكرى را بىادبى به ساحت مقدس او تلقى كند . در سايهء اين عظيم ، از ناحيهء خود چشمهء علم و حكمت را در قلب او جارى مىكند تا فارغ از طور عقل و ادراك ، خدا را بشناسد .

جلال ا لدين مولوى قدّس سرّه در تبيين آن مىفرمايد :

عقل دو عقل است اول مكسبى * كه در آموزى چو در مكتب صبى

عقل ديگر بخشش يزدان بود * چشمهء آن در ميان جان بود

راه آتش بسته شد ، شد بينوا * از درون خويشتن جو چشمه را « 1 »

البته با عقل لدنى عبد سالك در بحر توحيد غرق مىشود آثار عقل را از خود محو مىكند ، والّا با حفظ حدود عقل همواره محدود است و چيز محدود هيچگاه نامحدود را درك نمىكند ، « وَ اللَّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ » « 2 » همان‌طورى كه امير مومنان على عليه السّلام در آغاز نهج البلاغه فرمود :

« لا يدركه بعد الهمم و لا يناله غوص الفطن » .

و انما تدرك لطائف ا لصنعة بثلاثة اشياء :

شرط شناخت لطائف صنع الهى

شرط شناخت لطائف صنع الهى

درك لطائف صنعت الهى سه شرط دارد : بحسن النظر فى مبادى المنن و بالاجابة لدواعى الاشارات و بالخلاص من رقّ اتيان الشهوات .

الف ) حسن نظر به مبادى نعمت‌هاى الهى

عبد سالك بايد اين نكته را فهم كند كه آنچه خداوند متعال به مخلوقات خود مىبخشد از باب استحقاق نيست بلكه تماما از عنايت و تفضل الهى است . اگر سالك با اين انديشه به مطالعه آثار و شگفتىهاى عالم هستى بپردازد ، معارف خوبى را ت حصيل

( 1 ) . مثنوى ، دفتر چهارم ، بيت 1960 و 1964 و 1968 . ( 2 ) . بروج / 20 .