منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٥٣٦

باب فناء

باب فناء

باب فناء

قال الله تعالى : كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ . « 1 » هرچه روى زمين است فانى باشد و ذات پروردگار جليل و گرامى توست كه باقى ماند .

خواجه باب فنا را با استشهاد به اين آيه آغاز كرده است كه همه‌چيز فانى و تنها وجه پروردگارت باقى است كه داراى جلالت و اكرام است .

بنابر قول علامه طباطبايى در تفسير اين آيه : هر جنبندهء داراى شعورى كه بر روى زمين است ، به زودى فانى خواهد شد . اين آيه مسئلهء زوال و فناى جن و انس را مسجّل مىكند . همچنين از جملهء « كل من عليها فان » اين نكته هم به طور اشاره استفاده مىشود كه مدت و اجل نشئهء دنيا با فناى جن و انس به ير مىآيد و عمرش پايان مىپذيرد و تشنهء آخرت طلوع مىكند .

منظور از وجه نمود خداست و نمود خدا همان صفات كريمهء اوست كه بين او و خلقش واسطه‌اند و بركات او به وسيلهء آن صفات بر خلقش نازل مىشود . آن صفات عبارت‌اند از : علم ، قدرت ، شنوايى ، بينايى ، رحمت ، مغفرت ، رزق و . . . .

ذو الجلال و الاكرام نامى از اسماء حسناى خداست كه به مفهوم خود تمامى ا سماء جلال و جمال خدا را دربر مىگيرد . « 2 »

در جاى ديگر فرمايد :

ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ . « 3 » هرچه نزد شماست ، فانى مىگردد و هرچه نزد خداست ، باقى مىماند .

و نيز فرمود : كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ . « 4 » هرچيز جز ذات پاك الهى نابود است .

در تفسير قمى در معناى جمله « و يبقى وجه ربّك » آمده است : منظور از وجه

( 1 ) . الرحمن / 26 و 27 . ( 2 ) . تفسير الميزان ، سورهء الرحمن ، ذيل آيه . ( 3 ) . نحل / 96 . ( 4 ) . قصص / 88 .