منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٣

باب معرفت

چينيان چون از عمل فارغ شدند * ز پى شادى دهلها مىزدند

شه درآمد ديد آنجا نقش‌ها * مى بود آن عقل را و فهم را

بعد از آن آمد به سوى روميان * پرده را بالا كشيدند از ميان

عكس آن تصوير و آن كردارها * زد بر اين صافى شده ديوارها

هرچه آنجا بود اينجا به نمود * ديده را از ديده خانه مىربود

روميان آن صوفيان‌اند اى پسر * بى ز تكرار و كتاب و بىهنر

ليك صيقل كرده‌اند آن سينه‌ها * پاك ز آز و حرص و بخل و كينه‌ها

آن صفاى آينه وصف دل است * صورت بىمنتها را قابل است

صورت بىصورت بىحد غيب * ز آينه دل تافت بر موسى ز جيب

. . .

عقل اينجا ساكت آمد يا مضلّ * زانكه دل با اوست يا خود اوست دل

. . .

اهل صيقل رسته‌اند از بوى و رنگ * هر دمى بينند خوبى بىدرنگ

نقش و قشر علم را بگذاشتند * رايت علم اليقين افراشتند

رفت فكر و روشنايى يافتند * بر و بحر آشنايى يافتند

. . .

گرچه نحو وقفه را بگداشتند * ليك محو و فقر را برداشتند

تا نقوش هشت جنت تافته است * لوح دلشان را پذيرا يافته است

برترند از عرش و كرسى و خلا * ساكنان مقعد صدق خدا « 1 »

بدين‌ترتيب عرفان ، پيراستن دل است و نه افزودن به خزينهء ذهن و اين داستان قلب و عقل چه تفاوتى با هم دارند ؟ نهايتا در ديدار بوعلى سينا و بوسعيد ديده مىشود كه آنچه او مىداند اين مىبيند و آنچه او مىبيند اين مىداند .

( 1 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 3473 تا 3499 .