منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٤٦٥

باب غرق

باب غرق

باب غرق

قال الله تعالى : فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ . « 1 » پس چون هر دو تسليم امر حق شدند و او را به روى درافكند .

وجه استشهاد خواجه به داستان ذبج حضرت اسماعيل عليه السّلام است ، آنگاه كه حضرت ابراهيم عليه السّلام به او گفت :

يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ ما ذا تَرى قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ . « 2 » اى پسرم ! در رؤيا ديدم كه تو را ذبح مىكنم ، نظرت چيست ؟

اسماعيل گفت : اى پدر ! به آنچه كه مأمورى انجام بده ، اگر خدا بخواهد مرا از صابرين خواهى يافت .

فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ . وَ نادَيْناهُ أَنْ يا إِبْراهِيمُ . قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا . « 3 »

همين كه هر دو تسليم شدند و او را به كشتن به رو افكند ، به ابراهيم عليه السّلام ندا داديم كه تو مأموريت عالم رؤيا را انجام دادى و از امتحان الهى پيروزمندانه بدر آمدى ، و بر او گوسفندى فرستاده و ذبح بزرگى فدا ساختيم .

خواجه با استناد به اين آيه در تعريف غرق مىنويسد :

هذا اسم يشار به فى هذا الباب الى من توسط المقام ، و جاوز حد التفرق .

اين اسم اشاره دارد به مقام توسط در سلوك الى الله تعالى كه فراتر از تعريف تفرق است . چرا كه سالك از تفرقه رها شده و خود را تسليم نموده است .

اگر چه در بدايت يا توسط و نهايت مقام غرق بين محققين عرفا اختلاف است اما خواجه ، غرق را به معنى توسط در مقام سالكين گرفته است و آن بر سه درجه است :

( 1 ) . صافات / 103 . ( 2 ) . صافات / 102 . ( 3 ) . صافات 103 تا 105 .