منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٣٧١
باب علم
الدرجة الثانية :
علم خفى يثبت فى الاسرار الطّاهره من الابدان الزاكيه بماء الرياضة الخالصه ، و يظهر فى الانفاس الصادقه لا اهل الهمة العاليه فى الأحايين الخاليه فى الاسماع الصّاحيه ، و هو على يظهر الغائب ، و يغّيب الشاهد ، و يشير الى الجمع .
علم خفى در بواطن نفوس پاك از بدن‌هاى پاك به آب رياضت خالص استقرار پيدا مىكند و در انفاس صادقه براى اهل همّت عاليه ظاهر مىشود و حالشان را علم حقيقى پر مىكند كه علم به ذات است . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمودند : لى مع الله وقت لا يسعنى فيه ملك مقرب و لا نبى مرسل . « 1 »
متأسفانه حال ما از غيرخدا پر است . خيالات واهى مثل غبار است و گرد و غبار بر حال اولياء فرود نمىآيد . گوش‌هاى باطنى آنان شنوا است همچنين علم خفى معارف غيبى را ظاهر مىكند و علم غيرشهودى را غايب مىكند . يعنى بنيان علم ظاهرى را از بين مىبرد و علم حقيقى را ظاهر مىكند . اين علم ميراث عمل است و به آن علم وراثت گفته مىشود . در حديث نبوى آمده است :
من عمل بما علم ورثه الله علم ما لم يعلم .
« 2 »
اين علم تو را به مقام جمع الجمعى بعد از مقام تفرقه بشارت مىدهد .
در حديث ديگرى مىفرمايد : علم خفى علم وهبى است ، مولوى مىفرمايد :
علمهاى اهل دل حمالشان * علمهاى اهل تن احمالشان
علم چون بر دل زند يارى شود * علم چون بر تن زند بارى شود
گفت ايزد يحمل اسفاره * بار باشد علم كان نبود ز هو
علم كان نبود ز هو بى واسطه * آن نپايد همچو رنگ ماشطه
تا كه بر رهوار علم آيى سوار * بعد از آن افتد ترا از دوش بار
از هواها كسى رهى بىجام هو * اى ز هو قانع شده با نام هو « 3 »
الدرجة الثالثة :
علم لدنى ، اسناده وجوده ، و ادراكه عيانه ، و نعته حكمه ، ليس بينه و بين الغيب حجاب .
( 1 ) . اصول كافى ، ج 5 ، ص 274 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 65 ، ص 363 . ( 3 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 3446 تا 3453 .