منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

تعريف يقين

شور و عشق آتشين خواهد دلم * صحبتى با نازنين خواهد دلم « 1 »

البته يقين گوهرى است كه به سادگى نصيب هركسى نمىشود ، چنان‌كه امام باقر عليه السّلام فرمود :

لم يقسم بين الناس شىء اقل من اليقين .

« 2 » چيزى كمتر از يقين بين مردم تقسيم نشده است .

حافظ در تمناى حتمى اولين مرحلهء يقين در افراد مىسرايد :

نه حافظ را حضور درس خلوت * نه دانشمند را علم اليقينى

حقيقت يقين ، انتقال از محضر به حضور است يعنى سالك به واسطهء قرب به خدا همهء مواقف را از نور خدا روشن ببيند و ظاهر و باطن براى او يكسان گردد . مولاى متقيان على عليه السّلام مىفرمايد :

و لو كشف الغطاء و ما ازددت يقينا .

يعنى از نظر سالك صاحب يقين ، هيچ موطن و موقفى از عالم ، مخفى از خداوند متعال نيست ، زيرا نسبت قرب خدا به همه‌كس و همه‌چيز و همه جا يكسان است . لذا صاحب يقين چون در فضاى قرب درگاه واقع مىشود خداوند متعال را در همه حال شاهد و ناظر اعمال خود مىبيند .

چنان‌كه حضرت جبرئيل از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله دربارهء يقين سؤال نمودند ، آن حضرت فرمود :

المؤقن يعمل لله كأنه يراه ، فان لم يكن يرى الله فان الله يراه و أن يعلم يقينا انّ ما اصابه لم يكن ليخطئه و انّ ما اخطأه ، لم يكن ليصيبه . . .

« 3 »

نكتهء مهم در اين فرمايش بيان مقام اهل يقين است كه خلوت و جلوت و ظاهر و باطن را براى خدا نسبت به اعمال و رفتارش يكسان مىبيند و اين مقامى است كه تحصيل آن قلهء عزت و افتخار است . امام صادق عليه السّلام در اين باره فرمود :

انّ الايمان افضل من الاسلام و ان اليقين افضل من الايمان و ما من شيىء أعزّ من اليقين .

« 4 » هر مسلمان بيدار دلى در حسرت يقين مىسوزد و همواره در زندگى طالب آن است ، افسوس كه نصيب هركسى نمىشود . به قوط حافظ :

بدين دو ديدهء حيران من هزار افسوس * كه با دو آينه ، رويش عيان نمىبينم

( 1 ) . نگارنده . ( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 52 . ( 3 ) . معانى الاخبار ، باب توكل ، ص 261 . ( 4 ) . كافى ، ج 2 ، ص 51 .