منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٨
تعريف يقين
و الدرجة الثالثة :
حقّ اليقين و هو اسفار صبح الكشف ، ثمّ الخلاص من كلفة اليقين ، ثم الفناء فى حقّ اليقين .
درجهء سوم يقين تجلى نور حقيقت است و رهايى از تكلف يقين است ( زيرا براى يقين حقوقى است كه صاحب آن بايد ادا كند . پس هرگاه در نور حقيقت فانى است از التزام آن آزاد مىشود ) و با خلع آثار و رسوم در حق اليقين فانى مىگردد .
آيهء مورد استشهاد خواجه بزرگوار از اوصاف متقين حكايت مىكند ، زيرا در سورهء ذاريات مىخوانيم : إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ . آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُحْسِنِينَ . كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ . وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ . وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ . « 1 » در اين آيات صفات متقين بيان شده است كه شامل :
1 . متقين در بهشت‌ها و چشمه‌هاى روان‌اند .
2 . بهره‌مند از عطاياى الهىاند .
3 . قبل از بهشت از نيكوكاران بودند .
4 . در شب‌ها اندك مىخوابند .
5 . در آخر شب‌ها از آمرزش خواهانند .
6 . در اموالشان حقى براى سائل و محرومان قائل‌اند .
انس مىگويد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله به من فرمود :
يا انس ويل للاغنياء من الفقراء يوم القيامة يقولون : يا ربنا ظلمونا حقوقنا التى فرضت لنا عليهم .
اغنياء مىگويند : چنين حقى از آن‌ها به عهده ما نيست تا اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله تلاوت مىكند : « وَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ « 2 » » « 3 »
7 . در زمين براى آنان نشانه‌هايى است از قدرت خدا .
سپس مىفرمايد در شما هم اين نشانه‌ها هست آيا نمىنگريد و نمىبينيد . البته اين آيه دعوت همگان به سفرهء يقين است .
( 1 ) . ذاريات / 15 تا 21 . ( 2 ) . ذاريات / 19 . ( 3 ) . كشف ، ج 9 ، ص 312 .