منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٣٢١
باب قصد
باب قصد
باب قصد
قال الله تعالى : وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ . « 1 » خداوند متعال مىفرمايد : و هركس از خانهء خود به نيّت مهاجرت به سوى خدا خارج شود و آن‌گاه مرگش فرا رسد مزد او به عهدهء خداست . « 2 »
تعريف قصد :
القصد الازماع على التّجريد للطّاعة ، و هو على ثلاث درجات : قصد عبارت است از تصميم جدى عبد به فراغت كامل جهت طاعت و بندگى پايدار است .
يعنى بعد از آن به هيچ‌چيز جز طاعت خداى متعال ميل و علاقه پيدا نكند . « ازماع » به معناى ثبوت عزم است كه نشانهء آن حركت يا شروع حرت به سوى خداست . در نتيجه قصدى كه با ثبوت عزم و اراده همراه است داراى سه درجه است :
الدرجة الأولى :
قصد يبعث على الارتياض ، و يخلص من التردّد و يدعو الى مجانبة الاغراض .
درجهء اول قصد سه بخش دارد :
الف ) عبد را به رياضت هميشگى وا مىدارد .
ب ) قلب را از آثار دودلى و شك و ترديد پاك مىسازد .
ج ) عبد را به دورى از اغيار فرا مىخواند .
در اينجا « ارتياض » به معنى رياضت است و « تردد » به معنى آثار شك و دودلى است و
( 1 ) . نساء / 100 . ( 2 ) . مراد از من بيته منزل نفس است و مراد از موت اختيارى كشتن هواى نفس است ، چنان‌كه شيخ محمود شبسترى گويد : سه نوع انسان را ممات است * يكى هرلحظه و آن بر حسب ذات است دوّم ز آنها ممات اختيارى است * سوم مردن مراد را اضطرارى است لذا در روايت است « موتوا قبل ان تموتوا » كه اين موت حيات جاويد است .