منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٠

درجات تواضع

ائمه طاهرين عليهم السّلام و بزرگان دين با رفتار متواضعانه خود باعث گرايش دشمنان به اسلام مىشوند ، به قول صائب تبريزى :

اسب سركش را به نرمى مىتوان تسخير كرد * پست سازد شعله را خاكستر از افتادگى

پورياى ولى نيز گفته است :

افتادگى آموز اگر طالب فيضى * هرگز نخورد آب ، زمينى كه بلند است

مولا امير المومنين عليه السّلام فرموده است :

ما أحسن تواضع الأغنياء للفقراء طلبا لما عند الله .

« 1 » چه خوب است توانگران به فقرا تواضع كنند ؛ زيرا توانگران از طريق فقرا مطالبات خود را از خدا افزايش مىدهند .

زيرا هرقدر به فقرا انفاق مىكنند ، اندوخته‌هاى آن‌ها نزد خداوند بيشتر مىشود .

نظر كردن به درويشان منافى با بزرگى نيست * سليمان با چنان حشمت نظرها داشت با موران « 2 »

الدرجة الثالثة :

أن تتّضع للحقّ ، فتنزل عن رأيك و عوائدك فى الخدمة و رؤية حقّك فى الصحّبة و عن رسمك فى المشاهدة . درجهء سوم تواضع آن است كه در مقابل ارادهء الهى رأى خودت را فراموش كنى و از بين برندگان خدمتت را كنار بگذارى و حقى براى خودت در صحبت قائل نشوى و رسم را در حين مشاهده فروگذارى .

درجهء سوم ، تواضع كردن براى خداوند است كه خود سه جزء دارد :

جزء اول ؛ آنكه ، هنگام مشاهدهء حق از مقام رسم فرود آيى و رأى و نظر و سوابق بندگى خودت را به بيان نياورى و طاعات و عباداتت را فراموش كنى و در مقابل حق خاضع و فروتن باشى . زيرا بيان عبادات ضد تواضع است . بايد خدا را برطبق آنچه دستور داده عبادت كنى و بگويى : خدايا ، من تو را به مقتضاى او امرت بندگى مىكنم . و بگويى : اللهم انى اسألك سؤال خاضع متذّل خاشع . « 3 » خدايا از تو مىخواهم ، خواستن

( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 398 . ( 2 ) . حافظ . ( 3 ) . دعاى كميل .