منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣
شرايط حسن‌خلق
اين كه مكتب جمال‌پرستى در فرهنگ غرب متداول شده است ريشه در قرآن دارد .
عشق زائيده زيبايى اوست . اين عالم كه عالم ماده است حجاب در حجاب است . هر چيزى كه دست‌خوردهء بشر نيست ، زيباست و آئينه زيبايى خداوند است و بايد هرچه عيب و نقس است اصلاح كرد و به خلقت زيباى نخست بازگشت :
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ . « 1 » انسان را در نيكوترين استوارىها آفريديم .
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ . « 2 » آفرين بر خداى كه بهترين آفرينندگان است .
بنابراين آئينه زيبايى خداست و بايد خود را در او ديد و دائما شكر او را به جاى آورد و سپاسگزار بود . اگر ديده مىشود فردى مورد تحسين خلق واقع مىشود به جهت آئينه شدن اوست .
العبودية جوهرة كنهها الرّبوبيّة . « 3 » عبوديت گوهرى است كه باطن آن ربوبيت است .
برخيز تا به عهد امانت وفا كنيم * تقصيرهاى رفته به خدمت ادا كنيم « 4 »
الدرجة الثالثة : التخلّق بتصفيه الخلق ، ثم الصعود عن تفرّق التخلقّ بمجاوزة الأخلاق .
متخلص شدن به صفاى خلق ، سپس بالاتر رفتن از تفرق تخلق با گذر از اخلاق .
درجهء سوم خلق آن است كه سالك رفتار خود را آراسته به كمالات الهى كند و از ميدان پريشان حالىها دور شود و آنگاه به درجه‌اى برسد كه از رمز اخلاق بگذرد ، اين درجه مقام بسيار بالايى است كه مخصوص اولياء خداست .
درجهء سوم حسن‌خلق داراى اجزايى است :
1 . صفاى خلق ؛ انسان زمانى تخلق به خلقى پيدا مىكند كه دائما نفس را پالايش و خالص كند . مثلا اگر كسى اهل سخاوت است و پنهانى اقدام به بخشش مىكند ، اين تبديل به خلق نيكو و حسن و ملكه نفسانى او مىشود
2 . حسن‌خلق بايد نردبان صعود به مراحل عاليه اخلاق و كمالات شود و سالك برسد به جايى كه پريشان خويىها آزارش ندهند . در طى اين مسير بايد به سفرهايى رفت : سفر
( 1 ) . تين / 4 . ( 2 ) . مؤمنون / 14 . ( 3 ) . مصباح الشريعة ، ص 536 ، « باب صدم در حقيقت عبوديت » نقل از شراح اربعين حديث امام خمينى . ( 4 ) . مواعظ سعدى شيرازى ( غزليات )