منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٣

باب شكر

مصرف مىكردند ، اشك مىريختند و با آنها صحبت مىكردند . . . اى آب ، من لايق تو نيستم . اى نان عزيز من استحقاق خوردن تو را ندارم . خدا بر من منت نهاده كه تو را روزى من كرده .

و هو على ثلاث درجات :

الدرجة الاولى :

الشكر على المحابّ و هذا شكر تشاركت المسلمون فيه و اليهود و النّصارى و المجوس و من سعة برّ البارىء سبحانه أنه عدّه شكرا و وعد عليه الزّيادة و أوجب فيه المثوبة .

شكر را سه درجه است : درجه نخست شكر در اشياء محبوب و دلخواه است و اين شكرى است كه مسلمانان در آن با يهود و نصارى و مجوس مشاركت دارند و اين از گستردگى و وسعت احسان خداوند است كه آن را شكر به مشار آورده است و وعدهء زيادت بر آن داده است و پاداش نيك بر آن واجب ساخته است .

« محاب » جمع حبّ است . يعنى امكانات و هرچيزى كه در عالم هستى مىبينى ، خداوند قرار داده است . در اين شكر همهء اديان مشتركند ، مسلمان ، مؤمن ، فاسق ، كافر ، همه از اين سفرهء الهى استفاده مىكنند كه خداوند به صفت رحمانيت به همه روزى مىدهد و از لطف اوست كه سپاسگزارى ما را در ازاى نعمت‌هايى كه به ما مىدهد ، شكر محسوب كرده و نيز وعده فرموده كه هركس نعمت‌هاى خدا را شكر كند بر نعمت‌هايش مىافزايد . هرچه بيشتر شكر كند خداوند بر نعمت‌هايش مىافزايد . چنان‌كه در كريمهء شريفه مىفرمايد : لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ . « 1 » اگر شكرگزاريد بر شما بيفزايم .

اين شكر درجهء اول است . هركس از نعمتهاى الهى بهره‌مند است بايد آن‌ها را شكر كند ولى نمىتواند ، بدين‌سبب فرمود : وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها . « 2 » اگر نعمتهاى خدا را بخواهيد بشماريد نتوانيد .

همين عجز ، ذهن انسان را در درك حقيقت نعمتهاى الهى فرو مىبرد . نعمت‌هايى كه استفاده مىكنيم آيا ما مالك آنها هستيم ؟ هيچ‌چيز در عالم نيست كه مالكش خدا نباشد .

( 1 ) ابراهيم / 7 . ( 2 ) . ابراهيم / 34 . ترجمه : اگر نعمتهاى خدا را بشماريد نتوانيد .