منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٧

تعريف صبر :

وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا . « 1 » و كسانى كه در راه ما تلاش مىكنند آنها را به راه‌هاى خود هدايت مىكنيم .

امام راحل حضرت امام خمينى در ارتباط با درجات صبر مىفرمايند :

از براى صبر درجاتى است كه راجع به اهل سلوك و كمل و اولياء است و آن عبارت است از :

1 . صبر فى الله ، آن ثبات در مجاهده است و ترك مالوفات و مانوسات ، بلكه ترك خويشتن است در راه محبوب و اين راجع به اهل سلوك است .

2 . مرتبه ديگر صبر مع الله است و آن راجع به اهل حضور و مشاهدهء جمال است .

3 . درجهء سوم ، صبر عن الله است و آن از درجات عشاق و مشتاقين است از اهل شهود و عيان . در صورتى كه رجوع به عالم خود كنند و به عالم كثرت و صحو برگردند و اين از اشق مراتب صبر و از مشكل‌ترين مقامات است . « 2 »

لذا مولاى متقيان امير المومنين عليه السّلام مىفرمايد :

وهبنى صبرت على عذابك فكيف اصبر على فراقك .

« 3 » گيرم كه بر عذاب تو صبر كردم پس چگونه بر فراقت صبر نمايم .

اين فرمايش مولا اشاره به صبر ( عن اللّه ) است .

و بدين‌سبب است كه عارف شيراز مىفرمايد :

در نمازم خم ابروى تو با ياد آمد * حالتى رفت كه محراب به فرياد آمد

از من اكنون طمع صبر و دل و هوش مدار * آن تحمل كه تو ديدى همه بر باد آمد « 4 »

احاديث در اين زمينه بسيار وارد شده است . چنان‌كه امام صادق عليه السّلام فرمود :

الصبر من الايمان بمنزلة الرأس من الجسد ، فاذا ذهب الرأس ذهب الجسد و كذالك اذا ذهب الصّبر ، ذهب الايمان .

« 5 » صبر نسبت به ايمان به مثابه سر است نسبت به بدن . پس وقتى

( 1 ) . عنكبوت / 69 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 67 ، ص 196 . ( 3 ) . چهل حديث ، امام خمينى قدّس سرّه ، ص 267 . ( 4 ) . حافظ . ( 5 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 87 ، كتاب ايمان و كفر ، باب صبر ، حديث 2 .