منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ١٩٩

درجات توكل

است . لذا انسان وقتى در فضاى توكل قرار مىگيرد بايد همه‌چيز را به او واگذار كند و يقين داشته باشد كه اين كار از عهدهء محبوب او ساخته است .

امام صادق عليه السّلام مىفرمايند :

من اعطى ثلاثا لم يمنع ثلاثا . من اعطى الدعاء اعطى الاجابة و من اعطى الشّكر اعطى الزّيادة و من اعطى التّوكل اعطى الكفاية .

« 1 » به هركس كه سه چيز عطا شود او از سه چيز منع نمىشود . به هركس دعا داده شود اجابت هم داده مىشود به كسى كه شكر داده شود زيادت هم عطا مىشود و به كسى كه توكل داده شود كفايت امورش نيز داده شده است .

و من اعطى التوكل اعطى الكفاية » مصداق آيهء : « وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ . « 2 » هركس از خدا بترسد برايش گشايش قرار مىدهد و از جايى كه خود گمان ندارد روزيش مىدهد .

همچنين آية : وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ . « 3 » هركس به خدا توكل كند ، خدا براى او كافى است .

و من توكل عليه كفاه و من سأله اعطاه .

« 4 » هركه با اخلاص و تقوا به خدا توكل كند .

خداوند او را كفايت مىكند و در مقام توكل هرچه از او بخواهد به او مىدهد .

تكيه بر تقوا و دانس در طريقت كافريست * راهرو گر صد هنر دارد توكل بايدش « 5 »

مولا امير المومنين عليه السّلام در نامه‌اى كه به يكى از زمامداران مىنويسد به او سفارش مىكند كه در كارها به خدا توكل كن كه هيچ وكيلى جز خدا نيست : و لا وكيل دونه .

مولوى قدّس سرّه در ديوان شمس مىگويد :

اى دل پاره‌پاره‌ام ، ديدن اوست چاره‌ام * اوست پناه و پشت من ، تكيه بر اين جهان مكن

بنابراين ، انسان بايد هميشه و در هر حال بر خدا توكل كند و اين همان چيزى است كه

( 1 ) . بحار الانوار ، ج 68 ، ص 129 . ( 2 ) . طلاق / 2 و 3 . ( 3 ) . طلاق / 3 . ( 4 ) . نهج البلاغه ، خطبه 89 . ( 5 ) . حافظ .