منازل السائرين ( فارسى ) — الصفحة ١٢٧

باب ورع

نهى خداى متعال ، بر خود سخت‌گيرى و حتى از پاره‌اى مباحات نيز درگذرى و اين آخرين مقام زهد است براى عامه و نخستين مقام زهد براى مريد است .

و هو على ثلاث درجات :

الدرجة الاولى :

تجنّب القبائح لصون النفس ، و توفير الحسنات وصيانة الايمان .

درجهء اول آن است كه از امور زشت و قبيح دورى گزينى تا به اين وسيله نفس خويش را در امان دارى و كارهاى نيك را فراوان سازى و ايمان خود را مصون دارى .

اصل ورع محاسبه است . يعنى هميشه با خود در حساب باشى و لگام نفس را كشيده دارى و از دست رها نكنى و هرگز از آن غافل نشوى كه غفلت از نفس موجب افتادن در مهالك است .

نفست اژدرهاست او كى مرده است ؟ * از غم بىآلتى افسرده است « 1 »

چنانچه به فرمايش نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله مبارزه با دشمن خارجى جهاد اصغر و مبارزه با دشمن داخلى جهاد اكبر معرفى شده است .

. . . قيل يا رسول الله ما الجهاد الاكبر ؟ - قال الجهاد النفس . پرسيده شد يا رسول الله جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : جهاد با نفس .

اى شهان كشتيم ما خصم برون * ماند خصمى زو بتر اندر درون

كشتن اين كار عقل و هوش نيست * شير باطن سخره خرگوش نيست « 2 »

قد رجعنا من جهاد الاصغريم * با نبى اندر جهاد اكبريم « 3 »

سهل شيرى دان كه صفها بشكند * شير آن است آن كه خود را بشكند « 4 »

لذا سالك بايد از هرگونه زشتى حذر كند ، چرا كه هر عمل قبيحى كه انجام دهد در باط ن به شكل صورتى مىشود كه اين صورت در عالم برزخ تجسم پيدا مىكند و هميشه با اوست و او را رها نمىكند و انسان نيز راه گريزى از آن ندارد . تجسم اعمالش به او نهيب مىزند كه من در دنيا دائما با تو بودم و تو فرار نكردى . حال كه صورت واقعى من

( 1 ) . مثنوى دفتر سوم ، بيت 1053 . ( 2 ) . مثنوى دفتر اول ، بيت 372 و 1374 . ( 3 ) . مثنوى دفتر اول ، بيت 1387 . ( 4 ) . مثنوى ، دفتر اول ، بيت 1389 .