منازل السائرين ( شرح عبد الرزاق الكاشانى ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٨٢

باب چهارم : حيات

باب چهارم : حيات

باب چهارم : حيات

قال اللّه عزّ و جلّ : « أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ . »

إسم الحياة فى هذا الباب يشار به إلى ثلاثة أشياء : الحياة الأولى حياة العلم من موت الجهل . لها « 1 » ثلاثة أنفاس : نفس الخوف ، و نفس الرجاء ، و نفس المحبّة .

خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « آيا كسى كه مرده بود سپس او را زنده كرديم . » « 2 »

با نام حيات در اين باب به سه چيز اشاره مىشود :

حيات نخست ، حيات علم از مرگ جهل است . [ به واسطهء علم ، دل‌زنده مىشود ، و در طلب حق حركت مىكند ؛ و حركت از ويژگيهاى حيات است ؛ چنان كه جهل ، دل را از حركت بازمىدارد ، و سكون از لوازم مرگ است . و ازاين‌رو ، شيخ جليل نام حيات را براى علم و نام مرگ را براى جهل استعاره گرفت . ]

و براى آن سه نفس است : نفس بيم [ - علمى كه به وعيد و تهديد و ترساندن از عذاب و كيفر الهى و طرد و هجران تعلق مىگيرد . ] و نفس اميد [ - علمى كه به وعده و ترغيب به بهشت و انواع پاداش و كرامت و قرب و لقاى حق‌تعالى تعلق مىگيرد . ] و نفس محبت [ - علم به آيات و اخبارى كه دربارهء محبت و شوق و اراده وارد شده است ؛ مانند آيات : « يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ » « 3 » ؛ « وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ » « 4 » و « قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ » « 5 » ؛ و مانند اين روايت قدسى : « لا يزال العبد يتقرّب الىّ بالنوافل حتّى احببته فاذا أحببته كنت سمعه الّذى به يسمع و بصره الذى به يبصر . . . » ]

( 1 ) - ج ، ه : و لها . ( 2 ) - 6 / 122 . ( 3 ) - 5 / 54 . ( 4 ) - 2 / 165 . ( 5 ) - 3 / 31 .