اصطلاح نامه اصول فقه ( فارسى ) — الصفحة ٢٨
4 - وحدت سياق و هم‌آهنگى
ضوابط ترجيح
ضوابط ترجيح
از آنجا كه در نظام اطلاع‌رسانى ضرورتا از ميان اصطلاحات مترادف يكى به عنوان مدخل و اصطلاح مرجح بايد انتخاب گردد ، ضوابطى جهت انتخاب اصطلاح مرجح در نظر گرفته شده است كه با توجه به مجموعه اين ضوابط اصطلاح مرجح برگزيده مىشود .
1 - شهرت
1 - شهرت
اصطلاحى كه مشهور است به عنوان اصطلاح مرجح انتخاب شده و بقيه بدان ارجاع گشته است . مراد از شهرت در اينجا ، شهرت در بين متأخرين از علما است .
مثل : ادله فقاهتى
بك : اصول عملى
2 - كامل بودن اصطلاح
2 - كامل بودن اصطلاح
اصطلاحى ممكن است گاهى به صورت كامل به كار رود و زمانى به صورت بريده و ناقص ، در اين صورت شكل كامل آن مرجح و بقيه به آن ارجاع مىشود . اين در صورتى است كه اصطلاح ناقص ترجيحى نداشته باشد و يا متداول‌تر نباشد ، مثل : قاعده « الجمع اولى من الطرح »
بك : قاعده « الجمع مهما امكن اولى من الطرح »
3 - سلاست و روانى
3 - سلاست و روانى
از ميان اصطلاحات هم‌ارز ، اصطلاحى كه سليس و روان باشد انتخاب شده و بقيه به آن ارجاع مىشود ؛ همانند :
قياس غلبة الاشباه
بك : قياس شبه
4 - وحدت سياق و هم‌آهنگى
4 - وحدت سياق و هم‌آهنگى
در مواردى كه مجموعه‌اى از اصطلاحات ، زير مجموعه اصطلاح ديگر قرار مىگيرند يا به نحوى همراه هستند به خاطر يكسان‌سازى و هم‌آهنگى ، سعى شده است اصطلاحى مرجح شود كه با ديگر اصطلاحات هم‌آهنگ باشد ، مثل :
ضابط جريان برائت
بك : شرايط اصل برائت