الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢
توليدات كشاورزى
نيز از صحرايى ياد كرده‌اند در نزديكى افيعيه و افاعيه در آنجاست بعضى چاهها آب شور دارند و در نزديك افاعيه تپه‌اى است به نام خطمه و لابه در آنجا نيز هيچ چيز نمىرويد .
از آن بنى جسر و بنى سليم است . « 1 »
عكاظ صحرايى است مسطح در آنجا نه كوهى است و نه نشانى از آبادى . « 2 »
كوهى است محاذى شوران به نام ميطان چاهى دارد به نام خفّه ( ياقوت : ضفه ) ولى هيچ نباتى نيست . « 3 »
واديى است به نام عريفطان معن . نه آب دارد نه گياه و در محاذى آن كوههاى ابلى است . « 4 »
جبال مكه هم خالى از هر روييدنى است مگر اندكى درختان خاردار كه خود آن را ضهياء گويند . « 5 »
خريطه رو به روى شراة است كوهى است صخره‌اى كه در آن هيچ چيز نمىرويد . « 6 »
ظلام كوهى است سياه و بلند كه در آن هيچ رستنى نباشد . « 7 »
ولى اين مناطق خشك و بىآب و گياه ، محدود و پراكنده است و در كنار آنها مناطق سبز و خرم با نباتات گوناگون اندك نيستند . عرّام ، مناطقى را كه در آن روييدنى توان يافت برشمرده ؛ بعضى از آن مناطق مختص يك نوع محصول است و بعضى چند نوع .
توليدات كشاورزى
توليدات كشاورزى
عرّام گويد : غضور ( ؟ ) در همهء جبال تهامه مىرويد ؛ از جمله كوه شواحط كه در آنجا زهابها است و نيز درمنهء سفيد فراوان است .
اما اراطى ، عرّام مىگويد : به ودان متصل است از سمت مغرب تا به دريا برسد .
ريگستانى است كه در آن جز اراط نمىرويد . ارطى هيزم است و نيز با آن چرمهايى را كه از
( 1 ) - عرام ، ص 438 . ( 2 ) - عرام ، ص 440 . ( 3 ) - عرام ، ص 426 . ( 4 ) - عرام ، ص 434 . ( 5 ) - عرام ، ص 434 . ( 6 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 270 . ( 7 ) - عرام ، ص 424 و ياقوت ج 3 ، ص 531 .