نهضت پزشكى يا لزوم تجديد نظر در اصول و مبانى طب امروز ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦
[ موريس مترلينگ ]
تاريخ از دهان پدران هندوستانى ما بيرون آمده باشد آيا بزرك نيست ؟ آيا بعد از 12000 سال با تمام علوم امروزى خودمان حتى يك كلمه توانسته‌ايم بر اين معانى بيفزائيم ؟ آنها در ادوارى كه در نظر ما دورهء ظلمانى تاريخ است بقدرى در بحث راجع بعلل پيدايش دنيا جلو رفته‌اند كه ما امروز نمىتوانيم آن اندازه جلو برويم . . . »
كتاب « راز بزرك » شاهكار موريس مترلينك بيش از ساير مؤلفات اين دانشمند قدرت علمى و عظمت و نبوغ فكرى حكماى قديم را مىرساند :
در صفحهء 22 اين كتاب مىنويسد :
« از لحاظ تاريخى ، ما بيش از شش يا هفت هزار سال نيست كه داراى مدرك تاريخى هستيم يعنى قبل از شش يا هفتهزار سال فاقد مدرك تاريخى مىباشيم و لذا نمىدانيم كه چگونه مذاهب هندى و مصرى بوجود آمد ولى وقتى در شش يا هفتهزار سال قبل به آن مذاهب مىرسيم با حيرت مىبينيم كه آنها بدون نقصان هستند و مانند عمارتى مىباشند كه ساخته و پرداخته شده و احتياج به تكميل ندارد و عجب آنكه هرچه عقب برويم بجاى اينكه نواقص و معايب را به بينيم برعكس مشاهده مىنمائيم كه مذهب كامل‌تر و مصفىتر به نظر مىرسد .