هشت در بهشت ( ده رساله از علامه فيض كاشانى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٥

باب هفتم : در شرايط و آداب نماز جماعت

و سزاوار آن است كه در جاى بهتر ، مردمانِ بهتر باشند ؛ يعنى كسانى كه زيادتى علمى يا عملى صالح يا عقلى كامل داشته باشند . و نزديك امام ، مردمان زيرك و هوشيار باشند كه اگر حرفى فراموش كند يا درماند ، به يادش آورند .

و مردان بر زنان و آزادان بر بندگان مقدم بايستند . و كسى تنها نايستد مگر در صف پيش ، جا نباشد كه در آن هنگام ، برابر امام مىايستد .

و شرط است كه صف‌ها از هم آن مقدار دور نباشد كه گام نتوان گذاشت و حايلى در ميان نباشد كه مانع ديدن باشد مگر ميان مردان و زنان ، و پيشى نجويند بر امام در فعل يا قول يا مكان بلكه با او باشند يا پست‌تر ، و پست‌تر بهتر است . و اگر سبقت كند به عمد يا به سهو ، برگردد . و اگر مأموم يك كس باشد جانب راست امام بايستد ، و اگر زن باشد پست‌تر هم بايستد .

و بايد كه در نمازى كه بلند خوانده مىشود قرائت را گوش كنند اگر امامى باشد كه اقتدا به او توان كرد ، و الّا آهسته قرائت كنند . و اگر هيچ نشنوند ، خود آهسته بخوانند . و در نماز ، آهسته ذكر كنند هر ذكرى كه خواهند و اگر هيچ نگويند نيز جايز است ليكن ذكر اولى است .

و امام را مستحب است كه همهء ذكرهاى نماز را به مأمومان بشنواند مگر شش تكبيرِ اوّل نماز را با دعاهاى آن ، كه آهسته مىگويد . و مأمومان بايد كه هيچ او را نشنوانند و چون امام « وَ لَا الضَّالِّينَ » گفت يا « سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ » ، ايشان بگويند : « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » . *

و مستحب است كه امام تابع ضعيف‌ترين مردمان شود در درازى و كوتاهى نماز ، و هر يك در تسليم قصد ديگرى نيز بكند با آنچه مىكرد از قصد ملائكه و انبيا عليهم السلام ، و تمام روى را به جانب راست كند در اين