آفاق معرفت ( تبصرة المبتدى وتذكرة المنتهي ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٦

لامع سوم « 1 » در معرفت افعال

ارواح و عالم اجسام ، و جماعتى از علماى حكمت « عالم مثل » « 1 » مىخوانند و آن را پيش محقّقان تفصيلى است ؛ و بعضى را از آن كه قواى دماغى را در ادراك آن شرط است « خيال متّصل » خوانده‌اند و مقامات و عجايب آن در اين عالم است ؛ و بعضى را كه قواى دماغى در ادراك آن شرط نيست « خيال منفصل » خوانند . و تجسّد ارواح و تروّح اجسام و تشخّص اخلاق و اعمال و ظهور معانى به صورت مناسب و مشاهدهء ذوات مجرّدات در صور و اشباح جسمانى همه در اين عالم است ؛ و مصطفى صلّى اللّه عليه و إله جبرئيل را به صورت دحيهء كلبى « 2 » در اين عالم ديد ؛ و ارواح گذشتگان را از انبيا و اوليا - صلوات الله عليهم - كه مشايخ و سادات طريقت در صور و اشباح مشاهده مىكنند ، در اين عالم است ؛ و خضر را عليه السّلام در اين عالم مىبينند و هاهنا أسرار عجيبة .

و بحر افعال را نهايت پديد نيست و عجايب آن در حصر نيايد وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ « 3 » . امّا كلّياتش در اين اقسام كه ذكر رفت منحصر است . و الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ « 4 » و صلّى الله على سيّدنا محمد و آله الطاهرين .

( 1 ) . ل : عالم مثال . ( 2 ) . دحيهء كلبى ( متوفى در حدود 45 ه ق ، ) از مشاهير صحابهء پيغمبر اسلام . به حسن صورت معروف بود ، پيغمبر او را به سال 6 يا 7 ه ق به رسالت نزد قيصر ( هرقل ) فرستاد ( دائرة المعارف فارسى ) . ( 3 ) . سورهء حجر ( 15 ) ، آيهء 21 . ( 4 ) . سورهء اعراف ( 7 ) ، آيهء 43 .