آفاق معرفت ( تبصرة المبتدى وتذكرة المنتهي ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤

لامع سوم « 1 » در معرفت افعال

بيت

سرّى به زبان روح نتوانم گفت * حرفى به دو صد صبوح نتوانم گفت

و ربّ جوهر علم لو أبوح به * لقيل لي أنت ممن يعبد الوثنا

و لاستحل « 1 » رجال مسلمون دمى * يرون أقبح ما يأتونه حسنا « 2 »

هر لحظه تقدير زمام اختيار از دست مىربايد وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ * * « 3 » أرجع إلى ما كنّا بصدده من ذكر بقية الأفعال .

15 . و همچنين ارواح نارى كه ايشان را « جنّ » و « شياطين » گويند ، به تقسيم عام هم از ملكوت اسفلند . بعضى را از ايشان بر نوع انسان مسلط كرده‌اند و ابليس سيّد و رئيس ايشان است و دانستن سرّ تسلّط ايشان بر جنس انس از شعب سرّ قدر است . و بعضى از ايشان قابل تكليف‌اند و مخاطب به وحى الهى « 4 » « كما نطقت به الشريعة الحقة » « 5 » .

( 1 ) . ل : - و لاستحل . . . حسنا . ( 2 ) . چه بسيار گوهر دانش كه اگر آشكار كنم ، به من گفته خواهد شد كه تو از كسانى هستى كه بت مىپرستند . و مردان مسلمانى خون مرا حلال خواهند شمرد ، در حالى كه زشت‌ترين كارى را كه انجام مىدهند ، نيكو مىبينند . ابن عربى در الفتوحات المكية ، ج 1 ، ص 200 ، اين اشعار را از على بن الحسين زين العابدين عليهما السّلام نقل كرده و گفته است كه نمىداند از سخن اوست يا بدانها تمثل جسته است . اشعار به نقل ابن عربى چنين است : يا ربّ جوهر علم لو أبوح به * لقيل لي أنت ممّن يعبد الوثنا و لاستباح رجال مسلمون دمي * يرون أقبح ما يأتونه حسنا ( 3 ) . سورهء تكوير ( 81 ) ، آيهء 29 . ( 4 ) . از ص 49 عبارت : « همچنين سرّ لقد » تا اينجا از نسخه « پ » افتاده است . ( 5 ) . سورهء انعام ( 6 ) ، آيهء 130 ؛ اشاره است به آياتى كه در اين مورد نازل شده است ، از جمله يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي .