آفاق معرفت ( تبصرة المبتدى وتذكرة المنتهي ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٤

لامع اوّل در معرفت حقيقت دنيا و فوايد آن به نسبت با طايفه‌اى و آفات و غوائل آن به نسبت با طايفه‌اى ديگر

معادن ، تحلّى و نقود و اوانى را ، و نبات ، اقتيات و تفكّه و تداوى را ؛ و حيوان مأكول « 1 » و مركب را ؛ و انسان ، بعضى منكح و استسخار را و بعضى امور ديگر را . و وحى الهى از مجموع اين معانى در اين آيه بيان مىكند كه : زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا « 2 » .

امّا آن جهت كه روى در او دارد و در قرآن مجيد از آن به لفظ « هوى » تعبير كرده‌اند . وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى « 3 » .

و امّا آن جهت كه روى در اشتغال او دارد به اصلاح و تحصيل اين اعيان كه مواد حظوظ اوست ، اصناف و اساليب حرف و صناعات و انواع قوانين « 4 » حيل « 5 » و شبكات است كه خلق بدان مشغولند و مبدأ و معاد خود را فراموش كرده‌اند لقوله تعالى : نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ « 6 » .

شعر « 7 »

و أظنّها نسيت عهودا بالحمى * و منازلا بفراقها لم تقنع

( 1 ) . پ : + و مشرب . ( 2 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 14 . ( 3 ) . سورهء نازعات ( 79 ) ، آيهء 41 . ( 4 ) . پ : و اقارين . ( 5 ) . پ ، ل : حبل . ( 6 ) . سورهء حشر ( 59 ) ، آيهء 19 . ( 7 ) . شعر از ابن سينا است در قصيده عينيه : منطق المشرقيين ، ص كب .