نزهة الناظر وتنبيه الخاطر ( چشم تماشا ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٥

از سخنان امام صادق « 1 »

360 - - 36 . كسى كه كرامت را نشناسد ، صلاحش در خوارى اوست .

361 - - 37 . گاه انسانِ رها و بىقيد ، محفوظ ماند و انسان مراقب ( در دام حادثه ) سقوط كند . « 1 »

362 - - 38 . هركس بزرگت داشت ، بزرگش دار و هر كس تو را سبك شمرد ، در برابرش بزرگوارى نشان ده .

363 - - 39 . شيرازى مىگويد : به مفيد جرجرايى « 2 » گفتم : از امام صادق روايت شده است كه فرمود : « استوارانديشى يعنى بدگمانى » و از امام باقر عليه السلام روايت شده كه « هركس خوش‌گمان گردد ، دلش آسوده شود » ؛ اين تضّاد چگونه حل مىشود ؟ گفت : منظور از بدگمانى آن است كه با همه كس دوستى نكنى و راز و امانتت را نزد او نگذارى و خوش‌گمانى يعنى به هركس كه خيرخواهىاش را به تو نشان داده و با تو نيكو سخن گفته و باطنش درست است ، بدگمان مباشى و آن مانند اين سخنشان است : كار برادرت را به نيكوترين وجه آن تفسير كن تا آن كه خلافش بر تو ثابت شود .

364 - - 40 . از ويژگيهاى نابخرد ، پاسخ دادن پيش از شنيدن و ستيزه‌كردن پيش از فهميدن و حكم دادن به چيزى است كه نمىداند .

365 - - 41 . از آداب شخص مودّب ، پوشيده داشتن ادبش است .

366 - - 42 . راز تو از خون توست ، پس آن را در غير از رگهاى خودت جارى مكن .

( 1 ) . يعنى كه همه چيز به دست انسان نيست و اختيار انسان در برابر قضا و قدر محدود است . ( 2 ) . جرجرا شهرى در جنوب شرقى بغداد بوده كه در خرابى منطقه نهروان از ميان رفته است . عالمان و سياستمداران معروفى از اين شهربرخاسته‌اند كه از جملهء آنان محمّد بن صباح وزير خلفاى عباسى و ابوبكر محمّد بن احمد جرجرايى است . وى از محدثان قرن چهارم هجرى و با يك واسطه استاد شيخ مفيد است . او نيز ملقّب به مفيد بود و به سال 378 هجرى در سنّ 94 سالگى درگذشت .