الإرشاد ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٣
فصل [ زيد بن حسن ]
عبد الرحمن بن حسن ؛ مادرش ام ولد بود .
حسين بن حسن كه اثرم لقب داشت و برادرش طلحة بن حسن و خواهرشان فاطمه بنت حسن ؛ مادرشان ام اسحاق دختر طلحة بن عبيد اللّه تيمى بود .
ام عبد اللّه و فاطمه و ام سلمه و رقية دختران حسن عليه السّلام ؛ از مادران مختلف بودند .
فصل [ زيد بن حسن ]
فصل [ زيد بن حسن ]
زيد بن حسن عليه السّلام متولّى صدقات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود و از بقيهء فرزندان آن حضرت سالمندتر بود . او مردى عاليقدر ، بزرگوار ، خوش‌طبع ، عزيز النفس و پرخير بود . شعرا او را ستودند و مردم از همه جا براى بهره‌مندى از فضل و خير او به سويش آمدند .
مورخان مىگويند كه : زيد بن حسن متولّى صدقات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود ، تا اينكه چون سليمان بن عبد الملك به خلافت رسيد به فرماندار خود در مدينه نوشت : چون نامه‌ام به دستت برسد زيد را از توليت صدقات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عزل و آن منصب را به فلان فرزند فلان . . . مردى از قوم خود واگذار كن و از هرگونه كمكى كه از تو بخواهد دريغ نكن ، و السلام .
چون عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيد نامه‌اى به فرماندار مدينه نوشت كه در قسمتى از آن نامه آمده است : زيد بن حسن بزرگ بنى هاشم و پير آنها است ، پس توليت صدقات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را به او بازگردان و از هرگونه كمك كردن به او دريغ نكن .
محمد بن بشير خارجى دربارهء زيد اين اشعار را سروده است :
اذا نزل ابن المصطفى بطن تلعة * نفى جدبها و اخضرّ بالنّبت عودها
و زيد ربيع النّاس في كلّ شتوة * اذا اخلفت انواؤها و رعودها
حمول لاشناق الدّيات كانّه * سراج الدّجى اذا قارنته سعودها « 1 »
( 1 ) . هرگاه پسر مصطفى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در درّه‌اى فرود آيد ؛ خشكى آن را از بين مىبرد و چوب خشك آنجا سبز شود . -