الإرشاد ( فارسى ) — الصفحة ١٨٢
فصل قضاوتهاى امير مؤمنان عليه السّلام در زمان خلافت ابو بكر فرزند ابى قحافه
* نيز روايت كرده‌اند : از ابو بكر دربارهء فرمودهء خداوند وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا « 1 » سؤال كردند ، پس معناى « ابّ » در قرآن را نمىدانست و گفت : كدام آسمان بر من سايه خواهد افكند و كدام زمين مرا برخواهد داشت يا چه كار مىتوانم بكنم اگر دربارهء كتاب خداى متعال آنچه كه بدان آگاهى ندارم ، بگويم ؛ امّا فاكهه ، همه آن را مىشناسيم و امّا ابّ ، خدا به آن آگاه‌تر است .
چون اين سخن ابو بكر به امير مؤمنان عليه السّلام رسيد فرمود : سبحان اللّه ! آيا ندانست كه ابّ همان علوفه و چراگاه است ، و فرمودهء خداى متعال : وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا شمردن نعمت‌ها از جانب خداوند بر بندگانش مىباشد كه به وسيلهء آن آنان را تغذيه فرمود و آن را براى آنان و چهارپايانشان آفريد تا جانشان بدان زنده و بدن‌هايشان استوار گردد .
* همچنين دربارهء كلاله از ابو بكر سؤال شد ، او گفت : من نظر خودم را دربارهء آن بيان مىكنم ، پس اگر درست بگويم ، از جانب خدا بوده ؛ و چنانچه به خطا بروم ، از جانب من و شيطان بوده است .
وقتى اين سخن به امير مؤمنان عليه السّلام رسيد فرمود : او در اينجا هيچ نيازى به اعلام رأى نداشت ! آيا ندانست كه كلاله همان برادران و خواهرانى هستند كه از پدر و مادر و تنها از پدر و همچنين از مادر تنها مىباشند ؟ خداى عز و جل مىفرمايد : يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَ هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ « 2 » و نيز خداوند متعال مىفرمايد : وَ إِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ فَهُمْ شُرَكاءُ فِي الثُّلُثِ « 3 » .
( 1 ) . سورهء عبس : 31 . « و انواع ميوه‌ها و علفها و مرتعها » . ( 2 ) . سورهء نساء : 176 . « اى پيامبر ! از تو دربارهء كلاله فتوا خواهند ، بگو خدا چنين فتوا مىدهد كه هرگاه كسى بميرد و فرزندى نداشته و او را خواهرى باشد ، نصف تركه از آن وى است ، و او نيز از خواهر ارث برد اگر براى خواهر فرزندى نباشد » . ( 3 ) . سورهء نساء : 12 . « و اگر مردى بميرد كه وارثش كلالهء او باشد ، يا زنى بميرد كه وارثش يك برادر و يا خواهر او باشد ، در اين صورت سهم ارث يك نفر از آنها يك ششم خواهد بود ؛ و اگر بيش از يك نفر باشند ، همهء آنها ثلث تركه را به اشتراك ارث برند » .