مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٨
1 - 1 / پ : وهّابيان نجد و محو آثار بقيع
آنها « محمّد بن سعود » امير منطقهء الدرعيه بود .
محمّدبن سعود ( درگذشتهء 1179 ه . ق . ) در سال 1157 با هيئت اعزامى « شيخ محمّد ابن عبدالوهاب » در « درعيه » مذاكره نمود و با وى پيمان بست كه در راه اصلاحات دينى بر شيوه و مشرب وى صميمانه بكوشد .
اين پيوستگى و احترام و عقيده ، بعدها در فرزندان و جانشينان « محمّد بن سعود » يعنى عبدالعزيز و سعود ادامه يافت ؛ تا آنجا كه توانستند سرزمين نجد را يك‌پارچه تحت سيطرهء مشرب « وهّابى » در آورند .
« عبداللَّه بن سعود » متوفّاى 1234 ه . ق . پس از درگذشت عبدالعزيز ، امير نجد شد و با نيروهاى عثمانى به نبردهاى پراكنده و سختى پرداخت و در حملات خود به دو شهر مدينه و مكّه ، بناها و آثار بقيع و معلاة مكّه را مورد حمله قرار داد و ضمن تخريب ، اشياء قيمتى و موقوفات بقاع مشهور را به يغما برد .
بر اساس كتاب‌هاى « مصر في القرن التاسع عشر » « 1 » و « عجائب الآثار في التراجم و الأخبار » « 2 » معلوم مىگردد :
وهّابيان در سال 1221 ه . ق . با « شريف غالب » و نيروهاى او در حجاز به شدّت مبارزه كردند و او را واداشتند تا بسيارى از بناهاى قبرستان بقيع را خراب كند و وادارش نمودند تا از مراسم دينى كه در عقيدهء آنان شرك و كفر بود ، جلوگيرى نمايد .
چنين وقايعى كه با نارضايتى عدّه‌اى از مردم حجاز توأم بود ، « سلطان محمّدعلى پاشا » را مصمّم ساخت تا دستور جنگ با وهّابيان را صادر نمايد . اين جنگ در 18 رجب 1233 ه . ق . به سود « محمّدعلى پاشا » و شكست عبداللَّه بن سعود انجاميد و او را پس از دستگيرى روانهء مصر نمودند ؛ در حالى كه مقدار زيادى از جواهرات و آثار قديمى حجره و مقبرهء پيامبر را همراه داشت . محمّدعلى پاشا طبق مذاكراتى كه با سلطان عثمانى به عمل آورده بود ، عبداللَّه و همراهانش را با گنجينهء مذكور روانهء استانبول كرد . در اين شهر سلطان عثمانى بدون هيچ درنگى دستور داد تا عبداللَّه بن سعود و تمامى همراهانش
( 1 ) . نوشتهء ادوارد جوان ، ترجمهء محمّد سعود . مصر 1931 ه . ق . ( 2 ) . نوشتهء عبدالرّحمن بن حسن جبرتى ، ج 4 ، صص 290 و 299 ، چاپ 1397 ه . ق .