مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٩
پ : موقعيّت و آثار تاريخى
« هذا قبة سعيد الخدرى . » و به تُركى دو بيت بر سنگ نقش است .
قبّهء مقدّم متعلّق است به حضرت طاهرهء مطهّره فاطمه بنت اسد .
از طرف دست راست در هنگام خروج از بقيع ، بقعه‌اى است كه مىگويند عمّات نبى در آن دفن شده‌اند . در وقت دخول از دروازهء جنايز به دست چپ صحن و قبّهء با روح بزرگى است كه مىگويند از جناب اسماعيل ابن امام جعفر الصادق عليه السلام است .
بعد از زيارت ائمّهء بقيع و جناب عبداللَّه سلام اللَّه عليهم بسيار متأسّف و متألّم بودم كه صنمى قريش بايد چراغ و بناهاى رفيع داشته باشند ؛ امّا جناب بتول و سبط رسول و پدر بزرگوارش در شب چراغى نداشته باشند و آثار كهنه و بناى مختصرى داشته باشند .
افٍّ لك يا دهر ! »
9 . على بن موسى يكى از نويسندگان عثمانى است كه در نيمهء اوّل سدهء 14 ه . ق .
در مدينه بسر مىبرده است ، در رساله‌اى به نام « وصف المدينة المنوّره » « 1 » توصيفى كامل از بافت شهر مدينه در سال 1300 / 1303 ه . ق . ارائه داده است . در اين رساله پيرامون چگونگى بقاع بقيع و آثار بجاى مانده از زمان‌هاى گذشته مىنويسد :
« ثمّ من شرقي البقيع قبّتين احداهما فيها مرقد الصحابي الجليل سيّدنا أبيسعيد الخدري الأنصاري و بجانبها قبّة سيّدتنا فاطمة بنت أسد . »
آنگاه به وصف بناى بقعهء اهل‌بيت پرداخته ، مىنويسد :
در سمت قِبلى مسجد ابى بن كعب :
« قبّة آل‌البيت العظام و هي أكبر القباب عنه عتبة بابها الشامي فسقية يدفن فيها بعض السادة العلوية و عند بابها الغربي طاجن فيه مدافن لبعض أمراء المدينة المنورة من أشراف بني حسين . » « 2 »
( 1 ) . به اهتمام عبيد مدنى ، بر اساس نسخهء خطّى شمارهء 31690 و 1644 . تاريخ دارالكتب المصريّه ، چاپ‌داراليمامه للبحث و الترجمة و النشر ، رياض ، 1392 ه . ق . ( 2 ) . « گنبد خاندان پيامبر بزرگترين گنبدها است . در آستانهء شمالىاش آرامگاه بعضى از سادات علوى و در آستانهء غربىاش مدفن بعضى از بزرگان مدينهء منوره از اشراف بنىحسين است . »