مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٧٠
3 / ب : محراب محمد رسول اللَّه
كه به محراب‌التّهجّد نيز معروف گرديد . منظور از « تهجّد » شب‌زنده‌دارى كردن با نماز و عبادت است و به گفتهء راغب اصفهانى در « معجم مفردات الفاظ القرآن » « 1 » :
« المتهجِّد ، المصلّى ليلًا » .
اين اصطلاح به اعتبار حديث صحيحى از عيسى بن عبداللَّه به نقل از پدرش مىباشد كه گفت :
« پس از خلوت شدن مسجد و بازگشت مسلمانان به منازلشان جهت استراحت و خواب ، پيامبر حصيرى پشت خانهء علىّبن ابى طالب پهن مىكرد و روى آن به نماز شب مشغول مىگرديد . تا اين‌كه شبى يكى از اصحاب او را در اين حالت ديد و به محمّد صلى الله عليه و آله اقتدا نمود . سپس ديگرى و بعد يكى ديگر و . . . تا اين كه تعداد اقتدا كنندگان زياد شد .
پيامبر چون از نماز فارغ شد و پشت سرش را ديد ، دستور داد حصير را جمع كنند . سپس به درون خانه رفت . صبحگاه آن شب ، جماعت اقتدا كننده ، رسول را مورد پرسش قرار دادند كه چرا ترك ما كردى ؟ فرمود : علّت آن بود كه ترسيدم نماز شب بر شما واجب شود ؛ در حالى كه مىدانم قدرت و تحمل آن را نداريد . »
عيسى بن عبداللَّه محلّ اين ستون را بر راه درِ خانهء رسول‌اللَّه مىداند كه « الزّور » مىباشد و به عقيدهء حقير ، الزّور همان جايگاهى است كه زائران براى زيارت ، پشت حجرهء فاطمه بنت رسول اللَّه است مىايستند .
اين روايت با مستنداتى كه از زيد بن ثابت در صحيح امام بخارى و صحيح مسلم بر طرق مختلف بيان كرده‌اند و با گفته‌هايى كه طبرانى در الكبير و الأوسط ، از ابوحازم و ابن‌عمر ابىليلى آورده ، مطابق است .
ابن‌نجّار « 2 » صريحاً مىنويسد : اين ستون پشت خانهء فاطمه واقع شده و از بناى محرابى كه در اوايل قرن هفتم هجرى قمرى در اين مكان بنا شده بود ، ياد كرده است .
( 1 ) . ص 534 ، هجد ، چاپ : نديم مرعشلى ، 1972 م . ( 2 ) . اخبار مدينة الرسول ، ص 76