شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٢

حكم نماز در كعبه

در درون آن ، به هر سويى نماز خواند .

در « النوادر » كه از كتب دوستان مالكى ما است ، نيز همين گونه آمده است و در آن ترجيح داده شده‌كه ( نمازگزار به هنگام نماز ) درِ كعبه را در جهت پشت خود قرار دهد و در اين حالت به هر سمتى كه خواست ( پشت به در ) نماز بگزارد . پيامبر صلى الله عليه و آله نيز چنين كرد و عقيدهء مذهب شافعى نيز چنين است . نزد حنبلىها نماز به سمت در ( كعبه ) به شرطى درست است كه پاشنهء مشخصّى داشته باشد ، در صورتى كه به سمت چيزى كلّى و منظم يا از اين قبيل كه متصل به ساختمان نباشد ؛ دو حالت دارد و ابوالبركات نماز در اين حالت را صحيح دانسته است . اگر در كعبه ، نماز جماعت برقرار شد كسى كه امامت اين نماز را برعهده بگيرد ، پنج حالت از نظر سمت و سوى امام و مأموم مىتواند داشته باشد :

1 - مأموم روبه‌روى امام باشد .

2 - مأموم پشت به امام كند .

3 - روى مأموم به طرف پشت امام باشد .

4 - مأموم در كنار امام بايستد .

5 - پشت مأموم به طرف روى امام باشد .

در همهء اين حالت‌ها ، به جز حالت پنجم ، نماز صحيح است ، ولى در حالت پنجم از نظر مذهب شافعى ، نماز صحيح نيست . نظر مذهب ابوحنيفه در اين مسأله همچون مذهب شافعى است .

از نظر حنبلىها ، صحّت نماز مأموم ، وقتى روبه‌روى امام ايستاده باشد ، دو حالت دارد : ابوالبركات ( از علماى حنبلى ) حالتى را كه پشت مأموم به روى جماعت است ، صحيح نمىداند و اگر در كعبه حفره‌اى كنده شود و انسان در آن حفره نمازبگزارد ، بنا بر قول برخى شافعىها و طبق نقلى كه مجلى در « ذخائر » خود آورده ، نمازش درست است . مجلى مىگويد : مشروط بر آن است كه حفره از پايه‌هاى كعبه تجاوز نكند ، و اگر تجاوز كرد و چيزى از پايه‌هاى كعبه با بدنش محاذى نشد ، درست نيست