فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٢
اتلال
و بستگى . و معاهده . و سرگذشت و ماجرا .
و حادثه و سانحه و عارضه و هر امر ناگهانى .
و هر كارى كه گاه پديد آيد و بدون سبب واقع شود . و اتفاق حسنه : نيك‌بختى ناگهانى و غير منتظر . و خوشبختى پسنديده .
اتفاقا
اتفاقا
(
ettef qan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بغتة و بطور ناگهانى و بدون انتظار .
و متفقا و بطور يكدلى و يكجهتى . و شايد و يحتمل . و بطور كاميابى و عاقبت بخيرى .
اتفاقات
اتفاقات
(
ettef q t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - سوانح و ناگهانيها . و بهره‌منديها و كاميابيها و عاقبت‌به‌خيريها .
اتفاقى
اتفاقى
(
ettef qi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناگهانى . و اختيارى . و عارضى .
و اجماعى . و م ف . بدون قصد .
اتفال
اتفال
(
etf l
) م . پ . اتفله اتفالا :
بويناك كرد آن را . قال على عليه السلام :
قم عن الشمس فانها تتفل الريح .
اتقاء
اتقاء
(
etteq '
) م . ع . پرهيز كردن يق اتقيت الشيى اتقاء - اصله او تقيت قلبت الواو ياء لانكسار ما قبلها و ابدلت منها التاء فادغمت فلما كثر استعماله على لفظ الافتعال تو هموا ان التاء من نفس الكلمة فجعلوه اتقى يتقى بفتح التاء فيهما و كسر الهمزة و فتح القاف فى الماضى و فتح التاء و كسر القاف فى المضارع ثم لم يجدوا له مثالا فى كلامهم يلحقونه به فقالو تقى يتقى مثل رمى يرمى و يق فى الامر تق و للمراة تقى .
اتقاد
اتقاد
(
etteq d
) م . ع . افروخته شدن آتش .
اتقار
اتقار
(
etteq r
) م . ع . آهستگى نمودن .
و بردبار گشتن .
اتقان
اتقان
(
etq n
) م . ع . اتقن الامر اتقانا :
استوار كرد آن كار را .
اتقاه
اتقاه
(
atq ho
) ما اتقاه اللّه ! - كلمهء تعجب - چه پرهيزگار است !
اتقاه
اتقاه
(
etteq h
) م . ع . بنهايت رسيدن .
و بندگى كردن . و سخن شنيدن . يق اتقه له يعنى بندگى كرد او را . و سخن ويرا شنيد .
اتقياء
اتقياء
(
atqi '
) ع . ج تقى .
اتك
اتك
(
atak
) ا . پ . يورش و هجوم و حمله .
اتك
اتك
(
atak
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - دامنهء كوه و صحراى وسيع .
اتكا
اتكا
(
ettek
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تكيه . و تكيه‌گاه .
اتكاء
اتكاء
(
ettek '
) م . ع . بر هيأت متكى و يا بر پهلوى چپ افكندن يق ضبر به فاتكاه .
اتكاء
اتكاء
(
ettek '
) م . ع . تكيه كردن . و تكيه گاه گردانيدن جهت كسى .
اتكار
اتكار
(
ettek r
) م . ع . آشيانه ساختن مرغ .
اتكاع
اتكاع
(
ettek '
) م . ع . درشت گرديدن .
و استوار و مقرر شدن .
اتكال
اتكال
(
ettek l
) م . ع . كار به كسى گذاشتن .
و اعتماد كردن بر كسى ( و يعدى بعلى ) يق اتكلت على فلان فى امرى .
اتكال
اتكال
(
ettek l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اعتماد و توكل .
اتل
اتل
(
atl
) م . ع . اتل اتلا و اتلانا و اتلالا ( از باب ضرب ) : گام نزديك نهاد هنگام خشم . و اتل من الطعام : سير شد شكم از آن طعام .
اتلاء
اتلاء
(
atl '
) ع . ج تلو (
telv
) .
اتلاء
اتلاء
(
etl '
) ع . اتليته اياه : در پى او كردم ويرا . و ما زلت اتلوه حتى اتليته اى تقدمته و صار خلفى . و يق فى الدعاء اتلاه الله اطفالا اى اتبعه اولادا . و اتليته : حوالهء وى كردم . و اتليته ذمة :
عهد و زنهار دادم او را . و اتليت حقى عنده :
باقى گذاشتم نزد وى اندكى از حق خود .
و اتليته سهما : تير امان دادم او را . و اتلاه : داد او را اتلاء . و اتلت الناقة :
داراى بچه‌اى شد آن ناقه شتر كه پس وى مىرود . و قولهم فى الدعاء على الانسان :
لادريت و لا اتليت اى لا تتلى اى لا تكون لها اولاد .
اتلاج
اتلاج
(
etl j
) م . ع . داخل كردن .
اتلاج
اتلاج
(
ettel j
) م . ع . درآمدن . و در آوردن .
اتلاد
اتلاد
(
atl d
) ا . ع . مال كهنهء قديمى موروثى . و ستورى كه نزد صاحبش زاده و يا نتاج داده باشد . و ج ا خ . نام چند بطن از عبد القيس .
اتلاد
اتلاد
(
etl d
) م . ع . اتلد الرجل اتلادا : خداوند مال كهنه گشت آن مرد .
اتلاع
اتلاع
(
etl '
) م . ع . اتلع الثور من الكناس : بيرون كرد آن گاو را از جاى باش . و اتلع فلان : گردن ستيخ كرد فلان .
اتلاع
اتلاع
(
ettel '
) م . ع . اتلع فلان والعه : پوشيده است بر من كار فلان و نمىدانم زنده است يا مرده .
اتلاف
اتلاف
(
etl f
) م . ع . هلاك كردن .
اتلاف
اتلاف
(
etl f
) ا . پ . مأخوذ از تازى - تلف . و خرج بيهوده . و تضييع و هلاك و تباهى . و تخريب .
اتلافات
اتلافات
(
etl f t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - تباهيها . و خرابيها . و تلفها .
اتلال
اتلال
(
atl l
) ع . ج تلّ .
اتلال
اتلال
(
etl l
) م . ع . اتل الرجل فى الصلاة اتلالا : راست ايستاد آن مرد در نماز . و اتل المائع : چكانيد آن مايع را .