فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٦
ابيد
و گران شد بر من .
ابهال
ابهال
(
ebh l
) م . ع . آبيارى كردن كاشته را . و ابهلته : گذاشتم او را بر مراد وى . و آزاد كردم او را . و ابهله : تر كرد او را . و ابهل الناقة : بىشبان يا بىپستان‌بند يا بىمهار و بىنشان گذاشت آن ماده شتر را تا بچرد هرجا كه بخواهد .
ابهام
ابهام
(
ebh m
) ا . ع . شست و انگشت نر ج : اباهم و اباهيم .
ابهام
ابهام
(
ebh m
) م . ع . ابهم الامر .
ابهاما : بسته شد انكار . و مشتبه گرديد .
و ابهم فلانا عن الامر : دور كرد فلان را از آن كار . و ابهمت الارض . رويانيد زمين گياه بهمى را . و بهمىناك گرديد . و نيز مجهول بودن .
و مطلق و بىقيد گذاشتن چيزى را . و بند كردن در چيزى .
ابهة
ابهة
(
obbahat
) ا . ع . عظمت . و بهجت .
و تكبر و نخوت .
ابهت
ابهت
(
obohhat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جلال و وقار . و تكبر و نخوت . و عظمت و شوكت و بزرگوارى .
ابهج
ابهج
(
abhaj
) ص . ع . خوب‌تر و نيكوتر .
ابهر
ابهر
(
abhar
) ا . پ . آسياى آبى و دولاب و آب آسيا . و ا خ . شهرى در ميانهء قزوين و زنجان .
ابهر
ابهر
(
abhar
) ا . ع . پشت . و رگى در پشت بدن پيوسته و وريد و داج . و رگى در دست .
و پرهاى مرغ ميان خوافى و كلى . ج : اباهر .
- چه اولين پرهاى مرغ را قوادم گويند پس مناكب پس خوافى پس اباهر پس كلى - و پشت گوشه‌هاى برگشتهء كمان . و ميانهء كمان . و زمين پاكيزه كه سيل بر آن نيايد . و گياه ضريع خشك .
ابهر رود
ابهر رود
(
abhar - rud
) ا خ . پ .
رودخانه‌اى كه مشروب مىنمايد محال ابهر رود خمسه را . و اين محال را كه يكى از محالات خمسه است به اسم همين رود موسوم كرده‌اند .
ابهل
ابهل
(
abhal
) ا . ع . ميوه‌اى مشابه نبق تازه و درخت آن بزرگ و برگش بطرفا ماند و آن قسمى از سرو كوهى است .
ابهل
ابهل
(
obhol
) ا . پ . بار سرو كوهى كه وهى نيز گويند .
ابهم
ابهم
(
abham
) ص . ع . آنكه سخن آشكار و فصيح گفتن نتواند . و در بسته .
و گنگ . و هر زن كه با وى هيچ‌گونه نكاح درست نباشد مانند مادر و خواهر .
ابهول
ابهول
(
obhul
) ا . پ . اصل السوس و ريشهء شيرين بيان .
ابهى
ابهى
(
abh
) ص . ع . خوب‌تر و شكيل‌تر و خوشگل‌تر .
ابهى
ابهى
(
abhi
) ع . ج . بهو (
bahv
) .
ابهيرار
ابهيرار
(
ebhir r
) م . ع . ابهار الليل ، ابهيرارا : نيمه شب شد . و دراز شد شب .
و بسيار تاريك گرديد . و بيشتر آن گذشت و باقى ماند ثلث آن . و كذلك ابهار النهار .
ابى
ابى
(
ab
) م . ع . ابيت الطعام ابى ( از باب سمع ) : دست كشيدم و بازماندم از طعام بدون سيرى . و ابى الفصيل و ابى ابا ( مجهولا ) : ناگواريدگى يافت بچهء شتر از شير . و ابى العنز : بوئيد آن بز بول بز مادهء كوهى را و بيمار شد . و فلان بحر لا يوبى (
yobi
) و يا لا يوبى (
yo'b
) يعنى فلان دريائيست كه نمىگذارد مردم را تا ابا كنند از آن يعنى آب آن قطع نمىشود بلكه مىسزد كه هميشه نفع بگيرند از آن . و كذلك فلان كلاء لا يؤبى . (
yo'b
) .
ابى
ابى
(
abi
) پ . كلمهء نفى بمعنى بى كه بر سر اسم درمىآيد مانند ابى شمار و ابى حساب يعنى بيشمار و بىحساب .
ابى
ابى
(
abb
) ا خ . ع . نام مردى . و نام چاهى در مدينهء منوره . و نام نهرى نزديك كوفه . و نهرى در واسط عراق .
ابى
ابى
(
abiy
) ص . ع . رجل ابى : مرد كاره و با كراهت و سرباز زننده . ج . ابيون .
ابى
ابى
(
abiy
) ا . ع . الابى : شير بيشه .
و نيز ابى : پدر من .
ابى
ابى
(
obayy
) مصغراب يعنى پدر كوچك .
ابى
ابى
(
obayy
) . ع . ج آبى .
ابيات
ابيات
(
aby t
) ع . ج بيت (
bayt
) .
ابيارى
ابيارى
(
aby ri
) ا . پ . جنسى از كبوتر .
و نوعى از بافته . و جامهء بسيار نازك .
ابيان
ابيان
(
aby n
) ع . ج بين (
bayyen
) .
ابيان
ابيان
(
aby n
) ع . ج ابيان .
ابيان
ابيان
(
abay n
) ص . ع . مردمى كه ناخوش دارد طعام را يا ناخوش دارد زن فرومايه را ج . اميان .
ابياوات
ابياوات
(
aby v t
) ع . ج ج بيت . و ج بيوت .
ابيب
ابيب
(
abib
) م . ع . اب ابا و ابيبا و ابابة . مر ابّ .
ابية
ابية
(
ebyat
) م . ع . بازآمدن شير در پستان ( و الفعل من ضرب ) .
ابية
ابية
(
abbiyat
) ا . ع . تكبر و بزرگى و نخوت . لغة فى عبية .
ابية
ابية
(
abbiyat
) ص . ع . زنى كه ناخوش دارد آب را . و زنى كه خواهش طعام شب نداشته باشد . و ماده شتر كه نر بر وى جسته ولى بار برنداشته باشد .
ابيحساب
ابيحساب
(
abi - hes b
) ص . پ . بىحساب و بىشمار .
ابيحر
ابيحر
(
obayher
) ا . ع . مصغر بحرى بر خلاف قياس - درياى كوچك .
ابيد
ابيد
(
abid
) م ف . ع . لا آتيه ابيد الابيد :
نخواهم آمد نزد او هيچ‌گاه . و ابد ابيد : بطور مبالغه يعنى هرگز . و الابيد ص . : هميشه تازه و سبز .