فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٠
ابلام
ابكى
ابكى
(
abk
) ص . ع . گريه‌كننده‌تر .
ابگ
ابگ
(
abag
) ا خ . پ . نام قصبه‌اى نزديك شيراز .
ابل
ابل
(
abal
) م . ع . ابل الرجل ابلا :
خداوند شتران بسيار شد آن مرد . و غالب و قوى گرديد . و ابل بالعصا : زد بچوبدستى .
و ابل الرجل عن امراته : باز ايستاد آن مرد از جماع زن خود و پارسا گرديد . و ابله ابلا ( از باب نصر ) : گردانيد براى او شتران چرنده .
و ابلت البئر : ساختم براى چاه اباله را .
و ابلت الابل : برگزيده شدند شتران جهت بچه و شير . و ابلت الابل و غيرها ابلا و ابولا ( از باب نصر و ضرب ) : بىنياز شدند شتران و جز آن از آب بسبب خوردن گياه‌تر .
و گذاشته شدند بچرا بىشبان . و غايب شدند .
و وحشت و نفرت نمودند .
ابل
ابل
(
abl
) و (
obl
) ا . ع . خرماى تر يا خشك .
ابل
ابل
(
ebel
) و (
ebl
) شتر . و شتران ( اسم جنس است ) . و ابرى كه حامل باران باشد . ج : آبال . المثل : يا ابل عودى الى مباركك يعنى اى شتر باز آى بسوى خفتنگاه خود : و اين مثل را دربارهء كسى گويند كه بگريزد از چيزى كه لابد است او را .
ابل
ابل
(
obl
) ع . ج ابيل (
abil
) .
ابل
ابل
(
abal
) ا . ع . گرانى و ناگوارائى طعام .
ابل
ابل
(
abal
) م . ع . ابلت الابل ابلا :
( از باب سمع ) : بسيار شدند شتران . و ابلت الابل و غيرها : بىنياز شدند شتران و جز آن از آب بسبب خوردن گياه‌تر .
ابل
ابل
(
abel
) ص . ع . يعير ابل : شتر فربه .
و رجل ابل : مرد صاحب شتران .
ابل
ابل
(
obol
) ا . ع . گياهى كه بار ديگر از گياه بريده يا چريده شده رسته باشد .
ابل
ابل
(
abol
) ا . پ . داروئى قابض كه مردم شيراز بل شيرين گويند و به عربى طرثوت خوانند .
و - مأخوذ از تازى - مخفف ابو الحسن و ابو القاسم .
ابل ابل
ابل ابل
(
eblon - obbalon
) ج ا . ع .
شتران بچرا گذاشته شده كه كسى به آنها دست نرساند و متعرض حال‌شان نشود .
ابل
ابل
(
aball
) ص . ع . مرطوب‌تر . و زناكار .
و سوگند شكن . و كسى كه خجالت نكشد . و غير قابل دست‌رس و ممتنع الوصول . و كسى كه قبض يد داشته باشد و در اداى قرض تأخير كند و سوگند خورد و بد معامله بود . و دعوائى . و بىرحم و ظالم . و ستيزه‌جوى و جفا پيشه . و برهنه و عريان . و سخت بخيل . و فاجر . و ملايم و خوش خلق . ج : بلّ .
ابلاء
ابلاء
(
abl '
) ع . ج بلى (
baly
) و بلو (
belv
) .
ابلاء
ابلاء
(
ebl '
) م . ع . چون واوى باشد خبر دادن كسى را . و آزمودن . و نعمت دادن . الحديث من ابلى فذكر فقد شكر . و ابلاه عذرا :
ظاهر نمود بر وى عذر خود را و او قبول نمود از وى . و ابلا الرجل : سوگند داد آن مرد را . و سوگند خورد براى او ( لازم و متعدى ) .
و چون يائى بود كهنه كردن . و نو پوشيده را گويند : ابل و يخلف الله يعنى كهنه‌گردان و خدا باز ترا دهد . و نيز ابلاء : كفايت فرا نمودن . و بستن ماده شتر بر سر گور خداوندش تا بميرد .
ابلات
ابلات
(
ebl t
) م . ع . سوگند دادن . يق ابلته يمينا .
ابلاج
ابلاج
(
ebl j
) م . ع . روشن گشتن و آشكار شدن و هويدا و گشاده گرديدن .
ابلاح
ابلاح
(
ebl h
) م . ع . ابلح النخل بلح :
برآورد خرما بن غوره . و ابلحه السير : مانده گردانيد ويرا رفتن .
ابلاد
ابلاد
(
abl d
) ع . ج بلد (
balad
) .
ابلاد
ابلاد
(
ebl d
) م . ع . ابلده اياه :
دوسانيد و ملازم گردانيد ويرا بدانجا . و ابلد فلان : خداوند ستور سست و كند شد فلان .
و ابلد بالارض : دوسيد به زمين .
ابلاس
ابلاس
(
ebl s
) م . ع . متحير و اندوهگين و شكسته خاطر گرديدن . و نااميد شدن . و صدا نكردن شتر ماده از كثرت ميل به نر . و ابلس فلان اذ اسكت غما .
ابلاط
ابلاط
(
ebl t
) م . ع . ابلط المطر ، الارض : رسيد باران بلاط زمين را .
و ابلط الدار : بلاط گسترد خانه را . و ابلط الرجل ، ، محتاج و بيمال شد آن مرد . و همچنين است ابلط ( مجهولا ) . و ابلط اللص القوم : پاك برد دزد همهء مال قوم را .
و ابلط فلانا : الحاح كرد بر فلان در سؤآل تا اينكه ملول شد .
ابلاع
ابلاع
(
ebl '
) م . ع . بلعيدن . و فرو خورانيدن چيزى را . و ابلعنى ريقى : مهلت ده مرا فروبردن آب دهنم .
ابلاغ
ابلاغ
(
ebl q
) م . ع . رسانيدن چيزى .
و سبب شدن مر رسانيدن را .
ابلاغ
ابلاغ
(
ebl q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسانندگى و سبب رسيدگى . و امر برسانندگى .
و ابلاغ كردن ف م . : رسانيدن . و رسيدن فرمودن .
ابلاق
ابلاق
(
ebl q
) م . ع . گشادن و باز كردن در كاملا . و يا سخت گشادن . و بند كردن .
و بستن در . و بچهء ابلق برآوردن . يق ابلق الفحل .
ابلال
ابلال
(
ebl l
) م . ع . از ناخوشى صحت يافتن . و فرار كردن . و ميوه دادن . و سفر كردن . و تنگ شدن راه . و ضعيف بودن بواسطهء خطا و شرارت . و گمراه كردن . و گم شدن . و پر از ميوه شدن شاخهء درخت .
و غالب آمدن . و نجات يافتن و رستگار شدن .
ابلام
ابلام
(
ebl m
) م . ع . خاموش شدن .