فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣
ابراق
ابرهاى بسيار به مقدار زياد با هم مجتمع مىشوند و گاه به نحوى منبسط مىگردد كه حدى براى آن مشخص نمىتوان نمود و كلية ابر داراى چهار قسم است : 1 - ابرهاى سفيدى كه اطرافشان مانند كوه مدور است و نوعا پس از غروب آفتاب متفرق مىشوند . 2 - ابرهائى كه شبيه‌اند بقطعات نازك پشم و اغلب دليل بر تغيير هوا مىباشند . 3 - ابرهاى بزرگ خاكسترى يا سياه رنگ كه اطراف و محيطشان مشخص و معين نيست و داراى بارانند . 4 - ابرهاى طويل افقى كه اغلب رنگشان سرخ است و در وقت طلوع و غروب آفتاب ظاهر مىگردند . همچنين ابر بمعنى مرد ( در مقابل زن ) آمده . و ابر آذر : ابرى كه در آذر ماه برآيد . و ابرر گالى ابرى كه تند حركت كند . و ابر سحرى : ابر صبح و ابر سنبل‌گون : ابر سياه و ابر سير يا ابر سيراب : ابرى كه باران زياد فرو ريزد و ابر طوروش : اسب قوى هيكل .
و ابر كهن يا ابر مرده : اسفنج . و ابر نيسان : ابر بهارى .
ابر
ابر
(
abr
) ا خ . پ . نام قريه‌اى در بسطام كه چمنى با صفا دارد و از آنجا تا به استر اباد و فندرسك هشت فرسخ مسافت است .
ابر
ابر
(
abar
) كلمهء موصول - روى يا بالا .
و موافق چيزى . و مرادف كلمهء بر .
ابر
ابر
(
abar
) ا . پ . سينه . و ميوهء نگاهداشته شده . و يك قسم از بربط . و قسمت منخى از كمان .
و شريان .
ابر
ابر
(
abar
) ا . پ . بلغت زند و پازند نره و آلت مردى .
ابر
ابر
(
abr
) م . ع . ابر الرزع و النخل ابرا و ابارا و ابارة : مر . ابار . و ابر الكلب ابرا و ابارا . مر . ابار .
ابر
ابر
(
abar
) م . ع . ابر ابرا ( از باب سمع ) نيك شد و اصلاح گرديد .
ابر
ابر
(
ebr
) ا خ . پ . رودخانه‌ايست در اسپانيول كه سرچشمهء آن در جبال كانتابر است و مشروب مىكند ايالات لوگرونو و ساراگوس و تورتوز را و پس از طى 800 كيلومتر امتداد در بحر الروم مىريزد .
ابر
ابر
(
abarr
) ص . ع . بهتر هو ابر منه او بهتر است از آن و در تعجب گويند : ما ابره .
ابر
ابر
(
abarr
) ص . ع . ساكن دشتهاى دور دست . يق اصلح العرب ابرهم .
ابرا
ابرا
(
abra
) ا . پ . مر . ابره .
ابراء
ابراء
(
abr '
) ع . ج برئ .
ابراء
ابراء
(
ebr '
) م . ع . چون مهموز باشد يق ابرءه الله : به گردانيد او را خداى .
و ابراك منه : پاك گردانيد تو را از آن .
و بيزار ساخت . و ابرء : در تاريخ براء درآمد .
و چون واوى بود يق : ابريت الناقة يعنى برة كردم در بينى ماده شتر . و چون يائى بود يق ابرأ ابراء : به خاك رسيد . و به نيشكر رسيد .
ابراء
ابراء
(
abre '
) ع . ج برئ .
ابرات
ابرات
(
abr t
) ع . ج برت برت و برت .
ابرات
ابرات
(
ebr t
) م . ع . ماهر شدن بكارى .
ابراث
ابراث
(
abr s
) ع . ج برث .
ابراج
ابراج
(
abr j
) ع . ج برج و برج
ابراج
ابراج
(
ebr j
) م . ع . ابرج ابراجا :
برج بنا نهاد .
ابراح
ابراح
(
ebr h
) م . ع . گرامى داشتن كسى را و تعظيم نمودن . و ابرح فلانا : در شگفت آورد فلان را . و در تعجب گويند مآ ابرح هذا الامر .
ابراد
ابراد
(
ebr d
) ع . ج برد .
ابراد
ابراد
(
ebr d
) م . ع . ضعيف و سست گردانيدن . و بريد ساختن يق ابرد صاحب البريد الى الامير . و ابرده : خنك گردانيد او را . و ابرد له : نوشانيد او را آب سرد . و ابرد فلان : در شبانگاه درآمد فلان . و بخنكى كارى كرد . و منه الحديث :
ابردوا و بالطهر و قيل معناه :
صلوها فى اول وقتها من برد النهار و هو اوله .
ابرار
ابرار
(
abr r
) ع . ج برّ و برّ .
ابرار
ابرار
(
abr r
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اخيار و مردمان نيك و راست و درست و صاحب خير .
ابرار
ابرار
(
abr r
) م . ع . براستى قسم خوردن .
و قبول كردن . و بسيار شدن . و بازگردانيدن گوسپند . و خواندن بسوى علف . و غالب و فايق آمدن بر اقران خود . و ابر فلان : بدشت رفت فلان . و بسيار فرزند گرديد .
ابراز
ابراز
(
ebr z
) م . ع . بازگشادن نامه . و بيرون كردن چيزى را . و ابرز فلان : زر خالص گرفت فلان . و عزم سفر كرد .
ابراز
ابراز
(
ebr z
) ا . پ . - مأخوذ از تازى اظهار امر مخفى و بيان حقيقت آن امر .
ابراص
ابراص
(
ebr s
) م . ع . بچهء پيس اندام زادن . و ابرصه الله : ابرص گرداناد او را خداى .
ابراض
ابراض
(
abr z
) ع . ج برض .
ابراق
ابراق
(
abr q
) ع . ج برق . و ا خ . كوهى بنجد .
ابراق
ابراق
(
ebr q
) م . ع . ترسانيدن و بيم كردن . و ابرقت الناقة : بلند كرد دم را آن ماده شتر . و آبستن شد . و ابرقوا و ارعدوا : رسيد ايشان را رعد و برق .
و ابرقت السماء و ارعدت : تندرو درخش آورد آسمان . و ابرق الماء بزيت بر آب قدرى روغن ريخت . و ابرق السيف : درخشانيد شمشير را . و ابرق عن الامر : ترك داد آن كار را . و ابرقت المراة عن وجهها : ظاهر كرد زن روى