فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٥٣

پياله

پهن‌بينى

(

pahn - bini

) ص . پ . كسى كه بينى او پهن و فرورفته باشد .

پهند

(

pahand

) ا . پ . دامى كه بدان آهو گيرند .

پهندار

(

pahan - d r

) ص . پ . عريض و گشاده .

پهن‌ساز

(

pahn - s z

) ص . پ . آنكه پهن مىكند و منبسط مىسازد .

پهنور

(

pahnur

) ا . پ . حنظل و هندوانهء ابو جهل .

پهنه

(

pahne

) ا . پ . چوگان بازى و گوى بازى . و ميدان . و پهنا و عرض . و قطن كه پهنى ران آدمى و ساير حيوانات باشد از جانب درون . و پهنا و عرض . و طبطاب كه نوعى از چوگان است و سرش مانند كفچه و گوى را در آن نهاده در هوا اندازند . و چوبى مخروطى تراشيده كه كودكان ريسمانى بر آن پيچند و بر زمين اندازند تا بچرخد .

پهنه

(

pahane

) ا . پ . پهن (

pahan

) .

پهنى

(

pahni

) ا . پ . مقابل درازى . و عرض مقابل طول . و هموارى .

پهنيدن

(

pahnidan

) ف م . پ . منبسط كردن و گستردن و كشيدن .

پهوت

(

pahut

) ا . پ . - مأخوذ از هندى - خربزه .

پهى

(

pahi

) ا . پ . حنظل و خرزهره .

پهين

(

pahin

) ص . پ . بسيار پهن و گشاد .

پى

(

pay

) ا و م ف . پ . عصب و رگ و وتر . و پاى و قدم . و نشان و نقش پاى و اثر قدم . و زه . و ديوار . و جرز . و بن و بيخ ديوار . و دنبال و عقب و تعاقب . و پاشنه . و صف . و توانائى و قوت و تاب و زور . و بهانه . و مكر و حيله . و قصد و اراده .

و وقت و هنگام . و بار و مرتبه . و براى و بهر . و پس و بعد . و پى بردن : نشان يافتن و از پى تو از عقب تو و از دنبال تو و از پى رفتن : از دنبال رفتن . و در پى درآمدن : در عقب درآمدن . و از پى فلان كار از بهر فلان كار . و چند پى : چند مرتبه و چند بار . و پى آوردن تاب و طاقت آوردن . و پى كردن پى و رگ پا را از بالاى پاشنه قطع كردن تا قابل رفتار نباشد و عاجز كردن و بىرفتار كردن .

و پى زدن : برخورد كردن سم پاى اسب بر پى دست آن .

پى

(

pey

) ا . پ . مخفف پيه و بمعنى آن .

پيا

(

) ا . پ . مرد و مردم .

پياب

(

pay b

) ا . پ . قعر كه ته حوض و بن دريا بود . و نهايت هر چيز . و تاب و طاقت و زور .

پياپى

(

pay - pay

) م ف . پ . متعاقب و متواتر و پىدرپى و على الاتصال . و پياپى آمدن : متعاقب و از عقب هم آمدن . و پياپى گفتن : پشت سر هم گفتن . و پياپى شدن : متواليا و پىدرپى تعاقب كردن .

پيادگان

(

pi dag n

) پ . ج . پياده .

پياده

(

pi de

) ا ص . پ . نقيض سواره كسى كه سوار نباشد و بر روى پاهاى خود حركت كند . و مهره‌اى از مهره‌هاى شطرنج .

و نوعى از گل سرخ . و نوعى از درخت بيد و تاك . و مردم بىسواد و بىعلم و فضل .

و پياده شدن : از مركوب پائين آمدن خواه آن مركوب يكى از ستور باشد و يا كشتى و يا كالسكه و كجاوه و تخت . و پياده نهادن زبون دانستن حريف و اعتنا نكردن به او .

پياده‌پا

(

pi de - p

) ص . پ . آنكه پياده مىرود . و راجل .

پياده‌رو

(

pi de - rov

) ا . پ . پيك و قاصد و راهى كه پيادگان در آن حركت مىكنند و راه سنگ فرش شده .

پياده نفرات

(

pi de - nafar t

) ا . پ .

لشكر پياده و فوج پياده .

پيارك

(

pi rak

) ا . پ . مرغى شبيه به بلبل در شكل و صدا ولى كوچكتر و سبز رنگ .

پياز

(

pi z

) ا . پ . گياهى بستانى كه ريشه‌اش غده‌اى و مأكول است و بتازى بصل گويند . و جزء غدهء از بعضى نباتات ديگر مانند پياز لاله . و ريشه موهاى انسانى . و پياز دشتى : بصل الفار . و پياز موش :

عنصل . و پياز سگ : كلشيك .

پيازفروش

(

pi z - farovc

) ا . پ .

كسى كه پياز مىفروشد .

پيازك

(

pi zak

) ا . پ . مصغر پياز و گياهى كه از آن بوريا بافند . و نوعى از گرز كه سر آن را با زنجير و يا دوالى بر دسته‌اش نصب كنند . وا . خ . قريه‌اى در دامن كوه معدن لعل .

پيازكى

(

pi zaki

) ا و ص . پ . نوعى از ياقوت قيمتى . و منسوب بقريهء پيازك .

پيازليز

(

pi z - liz

) ا . پ . نوعى از پياز دشتى مأكول .

پيازو

(

pi zu

) ا . پ . عنصل .

پيازوا

(

pi z - v

) ا . پ . يك قسم خورش كه لذيذ و بطئ الهضم است و از پياز ترتيب دهند .

پيازى

(

pi zi

) ا . پ . نوعى از لعل قيمتى و نوعى از گرز كه بتركى چوكن گويند . و پياز دشتى . و هر چيز كه برنگ پياز باشد .

پيازىرنگ

(

pi zi - rang

) ص . پ .

گل سرخى و عنابى و ارغوانى .

پياستو

(

pi stu

) ا . پ . خميازه و بخر و بوى دهان و گند دهان و بياستو .

پياله

(

pi le

) ا . پ . آوندى از بلور و چينى و جز آنها كه با آن شراب و ديگر مايعات نوشند . و چشم معشوق . و پيالهء جور : جام