فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢
ابر
ابداء
ابداء
(
abd '
) ع . ج . بدء و بدا .
ابداء
ابداء
(
ebd '
) م . ع . هرگاه مهموز باشد يق ابدء الله الخلق ابداء : آفريد خداوند تبارك و تعالى خلق را . و ابدء الشيى نو و بديع برآورد آن چيز را . و ابدء من ارضه :
بيرون رفت از بلد خود . و قولهم هو ما يبدئ و ما يعيد يعنى او حرف نمىزند نه بسخن بكر و نه غير از آن . و چون واوى باشد يق ابديته ابداء : پيدا و آشكار كردم آن را . و ابديت فى منطقك : دليرى كردى در سخن . و ابدى : حدث كرد و ريد .
ابداد
ابداد
(
abd d
) ع . ج . بد .
ابداد
ابداد
(
ebd d
) م . ع . ابدّ يده ابدادا :
دراز كرد دست خود را بسوى زمين . و ابد العطاء بينهم : داد هر يك را بهره و بخش او .
ابدار
ابدار
(
ebd r
) م . ع . درخشيدن بدر در روى كسى . و سفر كردن در شب مهتابى .
و سرخ شدن و ابدر الوصى فى مال اليتيم : پيشى كرد وصى در انفاق مال يتيم بلوغ او را .
ابداع
ابداع
(
abd '
) ع . ج بدع .
ابداع
ابداع
(
ebd '
) م . ع . نو بيرون آوردن .
و طرز نو نهادن شاعر در شعر . و پيدا كردن چيزى كه تازه و نو باشد . و لنگيدن راحله و مانده شدن و هلاك گرديدن آن . و ابدع فلان بفلان :
بريد فلان از فلان . و مخذول گردانيد او را و روانساخت حاجت ويرا . و ابدعت حجته :
باطل گرديد حجت او . و ابدع بره بشكرى و قصده بوصفى در وقتى گويند كه شكر منعم بجاى آرند و اعتراف كنند كه شكر ما احسان ويرا برابرى نتواند كرد . و ابدع ( مجهولا ) :
باطل كرده شد و ابدع بفلان : فروماند در راه از هلاك شدن شتر سوارى و يا از مانده گرديدن آن . الحديث : انى ابدع بى فاحملنى .
ابدال
ابدال
(
abd l
) ع . ج . بدل و بدل و بديل و نيز مردمان شريف و صحيح و متدين و كريم .
و در اصطلاح عرفا اولياء اللّه را گويند كه بواسطهء وجود آنها خداوند عالم را نگاه مىدارد و مىگويند عدهء آنها هفتاد نفر است چهل نفر از شام و سى نفر از جاهاى ديگر و چون يكى از آنها بميرد ديگرى بجاى وى مقرر مىشود .
ابدال
ابدال
(
bd l
) ا . پ . شخص ولگرد و بيكاره .
ابدال
ابدال
(
ebd l
) م . ع . ابدله ابدالا :
بدل وى آورد . و ابدله به : گرفت آن را بدل وى .
ابد الآباد
ابد الآباد
(
abadol ' b d
) ا . پ . يك نوع پارچهء كلفتى .
ابدالى
ابدالى
(
abd li
) ا . پ . فقير . و تارك دنيا .
و ظرافت و تمسخر . و ا خ . نام طايفه‌اى از افغان‌ها .
ابدام
ابدام
(
abd m
) ا . پ . بدن و اندام و جسم - در مقابل جوهر .
ابدان
ابدان
(
abd n
) ا . پ . دودمان و خاندان و طايفه و سلسلهء بزرگ . و ص . لايق و سزاوار و مستحق .
ابدان
ابدان
(
abd n
) ا - ج . پ . مأخوذ از تازى - بدنها و جسدها .
ابدان
ابدان
(
abd n
) ع . ج بدن .
ابدان
ابدان
(
ebed n
) ا . بصيغهء تثنيه . ع . داه و كنيز . و ماديان .
ابد پيوند
ابد پيوند
(
abad - payvand
) ص . پ .
چيزى كه بابديت ملحق شود و جاويد بماند و هميشه برقرار باشد .
ابدة
ابدة
(
ebedat
) ص . ع . ناقة ابدة :
ماده شتر بسيار زاينده .
ابدة
ابدة
(
obbadat
) ا خ . ع . شهرى در اسپانيول .
ابدة
ابدة
(
abaddat
) ع . ج . بداد و بديد .
ابدح
ابدح
(
abdah
) ص . ع . فضاى فراخ . و مرد دراز بالا . و ستور فراخ پهلو . و قولهم اكل ماله بابدح و دبيدح : خورد مال او را بباطل .
ابدرم
ابدرم
(
ebderm
) ا خ . پ . كتاب چاكيامونى ( بودا ) .
ابد شهر
ابد شهر
(
abad - cahr
) ا خ . پ . شهر دائمى و عالم آينده . و اسم رودخانه‌اى . و اسم شهرى .
ابدغ
ابدغ
(
abdaq
) ا خ . ع . موضعى .
ابدن
ابدن
(
abdon
) ع . ج . بدن .
ابدوج
ابدوج
(
obduj
) ا . پ . زين‌پوش و پارچهء نمدى زين .
ابدود
ابدود
(
obdud
) ا . پ . مر . ابدوج .
ابدى
ابدى
(
abadi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دائمى و هميشگى .
ابديت
ابديت
(
abadiyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دائميت و جاويدانى و هميشگى .
ابذ
ابذ
(
abazz
) ا . ع . فرد - خلاف جفت .
هو احذّ ابذّ .
ابذاء
ابذاء
(
ebz
) م . ع . ابذيتهم ابذاء .
بد گفتم آنها را .
ابذاع
ابذاع
(
ebz
) م . ع . ابذعه ابذاعا :
ترسانيد او را .
ابذعرار
ابذعرار
(
ebze'r r
) م . ع . ابذعروا ابذعرارا : پراكنده شدند و گريختند . و ابذعرت الخيل : بشتاب تاختند سواران در طلب چيزى .
ابذقرار
ابذقرار
(
ebzegr r
) م . ع . ابذقروا ابذقرارا : متفرق شدند و گريختند . و ما ابذقر الدم فى المآء : نياميخت خون در آب و همچنان متمايز ماند .
ابر
ابر
(
abr
) ا . پ . سحاب و اجتماع ابخرهء متصاعده و معلقهء در جو كه شفافت و حاجب ماورا بودن آن بواسطهء اختلاف رنگش از سفيد و سياه مختلف مىشود و چون وزن ابر تعادل مىكند با وزن ستون هوائى كه در تحتش واقع شده در جو معلق مانده و ساقط نمىگردد . و عموما گاه