فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٤٥
پنجه
پنج‌چوبه
پنج‌چوبه
(
panj - covbe
) ا . پ . يك نوع خيمه‌اى .
پنج‌دعا
پنج‌دعا
(
panj - do
) ا . پ . پنج نماز يعنى نماز ظهر و عصر و مغرب و خفتن و صبح .
پنج‌ده
پنج‌ده (
panj - deh
) و پنج‌ديه
(
panj - dih
) ا خ . پ . نام قصبه‌اى نزديك مرغاب از ولايات مرو .
پنجر
پنجر
(
panjar
) ا . پ . پنجره و هر چيز مشبك و قفس .
پنج روز
پنج روز (
panj - rovz
) و پنج روزه
(
panj - rovze
) ص . پ . مدت كم و اندك و عمر انسانى .
پنجره
پنجره
(
panjare
) ا . پ . هر چيز شبكه‌دار و مشبك . و قفس جانوران . و ديدبان كشتى و پنجرهء لاجورد : آسمان .
پنجره
پنجره
(
penjare
) ا خ . پ . ولايتى از توران .
پنجره‌دار
پنجره‌دار
(
panjare - d r
) ص . پ .
اطاقى كه داراى پنجره باشد .
پنج سال
پنج سال
(
panj - s l
) ص . پ . پنج‌ساله يعنى كسى كه داراى پنج سال بود .
پنج‌سالگى
پنج‌سالگى
(
panj - s lagi
) ا . پ . سن پنج سال . و روشنى .
پنجش
پنجش
(
panjec
) ا . پ . استعمال . و اندوه . و آسيب و آفت .
پنجش
پنجش
(
penjac
) ا . پ . گلولهء پنبهء حلاجى كرده .
پنج شاخ درخت
پنج شاخ درخت
(
panj - c xe - deraxt
) و
پنج شاخ دست
پنج شاخ دست
(
panj - c xe - dast
) ا . پ . گياه پنج انگشت .
پنج شاخه
پنج شاخه
(
panj - c xe
) ص . پ . هر چيزى كه منشعب به پنج شعبه گردد .
پنج شعبه
پنج شعبه
(
panj - co'be
) ا . پ . حواس خمسهء ظاهر كه سامعه و باصره و ذائقه و شامه و لامسه باشد .
پنجشنبه
پنجشنبه
(
panj - canbe
) ا . پ . روز پنجم از ايام هفته .
پنجشيدن
پنجشيدن
(
panjcidan
) ف م . پ .
فشردن . و پراكنده كردن . و نشكنج گرفتن .
پنج عيب
پنج عيب (
panj - ayb
) و پنج عيب شرعى
(
panj - aybe - car'i
) ا . پ . دزدى و زنا و قمار و شرب خمر و دروغ .
پنجك
پنجك
(
panjak
) ا . پ . گياهى .
پنجك
پنجك
(
ponjak
) ا . پ . گلولهء پنبهء حلاجىشده .
پنجگان
پنجگان
(
panjag n
) پ . ج . پنج .
پنجگانه
پنجگانه
(
panj - g ne
) ص . پ . منسوب به پنج .
پنجگاه
پنجگاه
(
panj - g h
) ا . پ . پرده‌اى از موسيقى . و اوقات نماز پنجگانه . و حواس خمس .
پنج گنج
پنج گنج
(
panj - ganj
) ا . پ . حواس خمس ظاهر . و پنج نماز . و خمسهء نظامى .
پنج گوشه
پنج گوشه
(
panj - govce
) ص . پ .
پنج زاويه .
پنجم
پنجم
(
panjom
) ص . پ . تعيينى منسوب به پنج يعنى چيزى كه در مرتبهء پنج واقع شده .
و پنجم رواق : آسمان پنجم كه فلك مريخ باشد .
پنجمر
پنجمر (
panjmer
) و پنجمير
(
panj - mir
) ا خ . پ . نام ولايتى از توران .
پنجمين
پنجمين
(
panjomin
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء پنجم واقع شود .
پنجنگشت
پنجنگشت
(
panjangoct
) ا . پ . گياهى دوائى كه پنج انگشت و پنتافيليون نيز نامند .
و ا . خ . موضعى نزديك تبريز .
پنجنوبت
پنجنوبت
(
panj - novbat
) ا . پ . پنج هنگام كه بر در پادشاهان نوازند . مر . نوبت .
و پنج آلت اعلان جنگ كه دهل و دمامه و طبل و دف و سنج باشد . و پنج وقت نماز و پنج نوبت زدن و يا نواختن :
اظهار جاه و سلطنت كردن .
پنجنوش
پنجنوش
(
panj - novc
) ا . پ . معجونى مقوى .
پنجورق
پنجورق
(
panj - varaq
) ا . پ .
پنجنگشت .
پنج و شش و هفت و چهار
پنج و شش و هفت و چهار
(
panjo - ceco - hafto - cah r
) پ . كنايه از حواس خمسه و جهات سته . و سيارات سبعه . و عناصر اربعه .
پنجوگشت
پنجوگشت
(
panjugoct
) ا . پ . پنج او گشت .
پنجه
پنجه
(
panje
) ا . پ . مشت دست با پنج انگشت . و كف پاى با پنج انگشت . و چنگ .
و مشت و دستى كه انگشتان وى گشاده باشد .
و چنگال طيور . و چنگ حيوانات . و قسمى از مشعل شبيه به پنج انگشت . و هر چيز شبيه به پنج انگشت . و دستى كه از عاج سازند جهة خاراندن پشت . و دسته و قبضه . و سنگهاى گلوله مانندى كه ديدبانان به روى حصار قلعه گذارند . و سنگ منجنيق و سنگى كه از كشتى به كشتى دشمن پرتاب كنند . و قسمى از رقص كه جمعى دست يكديگر را گرفته با هم رقص كنند . و پنجهء آفتاب و يا پنجهء خورشيد : شعاع آفتاب . و پنجه به خون كسى تر كردن : كشتن . و پنجه به روى زدن : افترا زدن و رو سياه كردن . و پنجهء بيچاره : كواكب متحيره كه عطارد و زهره و مريخ و مشترى و زحل باشد . و پنجه تيز كردن : جنگ‌جوئى و ستيزه كردن . و پنجهء دزديده : خمسهء مسترقه يعنى پنج‌روزى كه در آخر سال جلالى بر اسفندار مذمى افزايند و جزء آن حساب نمىكنند و فروردگان و فرورديان نيز گويند و هم كبيسه را گويند . و پنجهء دليرانه :