فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠
ابجد
ابتكن
ابتكن
(
abtakan
) ا . پ . رئيس طايفه و ترك .
ابتلا
ابتلا
(
ebtel
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزمايش . و گرفتارى و مصيبت و تحمل و مشقت و زحمت و محنت و گرفتارى و بدبختى . و گرفتار بدبختى و ملول و رنجيده از بدبختى و مصيبت .
ابتلاء
ابتلاء
(
ebtel '
) م . ع . اختيار كردن .
الحديث : لتبلن لها اماما و لتصلن و جدانا و ابتليته يعنى آزمودم آن را و دانستم و حقيقت ويرا دريافتم و خبر پرسيدم از وى . و ابتلى : سوگند گفته شد . و شناخته گرديد . و ابتلى به : مبتلى شد به آن .
ابتلاز
ابتلاز
(
ebtel z
) م . ع . با هم چيزى اخذ كردن . و ابتلزه منه : گرفت آن را از وى .
ابتلاع
ابتلاع
(
ebtet '
) م . ع . فرو بردن چيزى را از حلق .
ابتلال
ابتلال
(
ebtel l
) م . ع . تر گرديدن . و به شدن از بيمارى . و نيكو شدن حال كسى بعد از لاغرى و سختى .
ابتناء
ابتناء
(
ebten '
) ابتنى البيت : بر آورد خانه را و ابتنى على اهله و بها :
آورد زن خود را بخانهء خود .
ابتهاء
ابتهاء
(
ebteh '
) م . ع . ابتها به ابتهاء : انس گرفت به وى .
ابتهاج
ابتهاج
(
ebteh j
) م . ع . شاد شدن .
ابتهاج
ابتهاج
(
ebteh j
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بهجت و سرور و شادى و شادمانى .
ابتهار
ابتهار
(
ebteh r
) م . ع . دعواى دروغ كردن . و نسبت زنا دادن به كسى كه زنا نكرده باشد . و خفتن بر خيال خود . و ابتهره : دشنام داد ويرا به چيزى كه در او بود . و ابتهر فى الدعاء : زارى كرد در دعا و الحاح نمود و دعا كرد هر ساعت و خاموش نشد . و ابتهر لفلان و فى فلان . كوتاهى نكرد در نفع و يا در ضرر فلان . و ابتهر السيف : دو نيم گرديد شمشير . و ابتهر بفلانة اى شهر بها .
ابتهاش
ابتهاش
(
ebteh c
) م . ع . ابتهش عليه : شاد شد و اهتزاز نمود به وى .
ابتهال
ابتهال
(
ebteh l
) م . ع . زارى كردن .
ابتهالا
ابتهالا
(
ebteh lan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تواضع و از روى فروتنى .
و نيازمندانه . و بطريق تضرع و مستدعيانه .
ابتهالانه
ابتهالانه
(
ebteh l ne
) م . ف . پ .
- مأخوذ از تازى - مر . ابتهالا
ابتياث
ابتياث
(
ebti s
) م . ع . بحث كردن . و تجسس و تفحص نمودن .
ابتياج
ابتياج
(
ebti j
) م . ع . نيك درخشيدن برق .
ابتئار
ابتئار
(
ebte r
) م . ع . چاه كندن . و آتشدان كندن . و ذخيره نهادن . و نيكى اندوختن .
ابتيار
ابتيار
(
ebti r
) ا . ع . آزمايش .
ابتيار
ابتيار
(
ebti r
) م . ع . چون واوى باشد آزمودن . و بوئيدن شتر نر ماده را تا بشناسد كه باردار است يا نه . و ابتار المراة : جماع كرد آن زن را . و چون يائى بود فجور خود ظاهر كردن .
ابتئاس
ابتئاس
(
ebte s
) م . ع . اندوهگين شدن .
و كراهت داشتن و قوله تعالى : فَلا تَبْتَئِسْ بِما كانُوا يَفْعَلُونَ اى لا تحزن و لا تشتك .
ابتياض
ابتياض
(
ebti z
) م . ع . خود پوشيدن .
و از بيخ بركندن كسى را .
ابتياع
ابتياع
(
ebti '
) م . ع . ابتاعه ابتياعا :
خريد آن را .
ابتياع
ابتياع
(
ebti '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خريد و فروش .
ابث
ابث
(
abs
) م . ع . ابثه و ابث عليه ابثا ( از باب ضرب ) : دلير گردانيد او را در نزد پادشاه . و بد گفت به او .
ابث
ابث
(
abas
) م . ع . ابث ابثا ( از باب سمع ) . شير شتر خورد تا شكم برآورد و مانند سكر و مستى در او پيدا شد .
ابث
ابث
(
abes
) ص . ع . خرامندهء بنشاط .
ابثاث
ابثاث
(
ebs s
) م . ع . ابثثتك : حال و اندوه خود را به تو ظاهر كردم . و ابث الخبر :
پراكنده و فاش كرد خبر را . و ابثثتك السر :
در ميان نهادم با تو راز را .
ايثع
ايثع
(
absa '
) ص . ع . مردى كه از غلبهء خون لبهاى وى سطبر و سرخ گشته باشد .
ابثعرار
ابثعرار
(
ebse'r r
) م . ع . ابثعرت - الخيل : دويدند اسبان تا سبقت برند .
ابثعجاج
ابثعجاج
(
ebse'j j
) م . ع . سست شدن و درنگ و كاهلى نمودن .
ابثئرار
ابثئرار
(
ebse'r r
) م . ع . ابثارت - الخيل : تاختند اسبان تا سبقت برند .
ابج
ابج
(
abaj
) ا . ع . ابد و هميشه و روزگار .
ابج
ابج
(
abajj
) ص . ع . رجل ابج :
مرد فراخ چشم .
ابجاج
ابجاج
(
ebj j
) م . ع . شادمانى كردن .
ابجال
ابجال
(
ebj l
) م . ع . ابجله الشيئى :
كافى شد او را اين چيز .
ابجد
ابجد
(
abjad
) ا خ . ع . كلام موزونى كه حروف آن داراى قواى مختلف از يك تا هزار باشند به اين ترتيب :
ابجد كه حروف آن عبارتند از ا - 1 و ب - 2 و ج - 3 و د - 4 .
هوز كه حروف آن عبارتند از ه - 5 و و - 6 و ز - 7 .
حطى كه حروف آن عبارتند از ح - 8 و ط - 9 و ى - 10 .
كلمن كه حروف آن عبارتند از : ك - 20 و ل - 30 و م - 40 و ن - 50 .
سعفص كه حروف آن عبارتند از :
س - 60 و ع - 70 و ف - 80 و ص - 90 .
قرشت كه حروف آن عبارتند از ق - 100 و ر - 200 و ش - 300 و ت - 400 .
ثخذ كه حروف آن عبارتند از : ث - 500 و