فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧١٢

پائير

پايگير

(

p y - gir

) ص و م ف . پ . مقيد و پاى در زنجير . و گرفتار . و پايگير شدن ف ل . : مقيد شدن و گرفتار شدن .

پاىلغز

(

p y - laqz

) ا . پ . گناه و جرم و خطا و پالغز .

پاىلغزى

(

p y - laqzi

) ا . پ . لغزيدگى پاى و لغزش .

پايماچان

(

p y - m c n

) ا . پ . باصطلاح درويشان صف نعال را گويند - و رسم ايشان چنان است كه هرگاه كسى تقصيرى كند او را در صف نعال بيك پاى بازدارند و حكم كنند كه گوش راست خود را با دست چپ و گوش چپ را با دست راست بگيرد و چندان بايستد تا مرشد از گناه وى درگذشته عذرش را بپذيرد . و پايماچان رفتن و پايماچان كردن ف ل . : پوزش خواستن از تقصير خويش .

پايمال

(

p y - m l

) ص و م ف . پ . در زير پاى كوفته شده و ماليده شده و خرد شده و لگدكوب شده . و ويران شده . و ضايع و مضمحل گشته . و منهزم شده . و پراكنده شده و تار و مار شده . و زبون شده . و كمينه .

و فرومايه . و عذرى كه از اجاره‌دار بواسطهء تاراج دشمن پذيرفته مىشود .

پايمالى

(

p y - m li

) ا . پ . خرابى كه بواسطهء سپاه و يا ستور بر مزارع و بساتين وارد آمده باشد .

پايمرد

(

p y - mard

) ص . پ . مددگار و يارىدهنده و معين . و شفيع . و دستگير .

و دلاور و مردانه .

پايمردى

(

p y - mardi

) ا . پ . شفاعت و اعانت و يارى . و مردى و دلاورى .

پايمزد

(

p y - mozd

) ا . پ . اجرتى كه بقاصدان دهند .

پايموز

(

p y - movz

) ا . پ . نوعى از كبوتر .

پاين

(

p yan

) ا . پ . پست و زير و در پايه . و كم‌قدر . و قيمت .

پاينداز

(

p yand z

) ا . پ . پارچه‌اى از ابريشم و مانند آن كه در كوچه‌ها جهت عبور پادشاه مىگسترانند . و زر و سيم و گوهرى كه جهت پيشكشى بمردمان بزرگ مىدهند .

پايندان

(

p yand n

) ا . پ . صف نعال و كفش‌كن . و ضامن و كفيل و پذيرفتار . و ضمانت و كفالت و پذرفتارى . و رهن و گرو .

و وقف . و حبس ابد . و هميشگى .

پايندان‌كار

(

p yand n - k r

) ا .

پ . وكيل تجارت . و واسطه و عامل . و واقف .

پايندانى

(

p yand ni

) ا . پ . ضمانت و كفالت و اطمينان . و رهن و گرو . و پايندانى كردن ف م . : اطمينان دادن . و ضمانت كردن . و وقف كردن .

پايندگان

(

p yandeg n

) پ . ج .

پاينده .

پايندگى

(

p yandagi

) ا . پ . هميشگى و پايدارى و ثبات .

پايندن

(

p yandan

) ف ل . پ . درنگى كردن و ديرى نمودن . و ماندن و توقف كردن .

پاينده

(

p yande

) ص . پ . برقرار و استوار . و قائم و مستحكم . و پايدار و سرمد و جاويد . و چيزى كه فانى نشود مانند بهشت و دوزخ و بهشتى و دوزخى و عرش خداوندى .

و آنكه هميشه چشم بر چيزى دارد و آن را مىنگرد . و هميشه و دائما . وا . فرمان پادشاهى در معافى خراج . و تكيه‌گاه ديوارى كه كمى خميده باشد .

پاينى

(

p yeni

) ا . پ . پستى و دونى . و حقارت .

پاى و پر

(

p y - o - par

) ا . پ . تاب و طاقت و قدرت و توانائى .

پايون

(

p yun

) ا . پ . پيرايه و آرايش و زينت با جواهر و زر و سيم .

پايوند

(

p y - vand

) ا . پ . پايبند .

پايه

(

p ye

) ا . پ . قدر و مرتبه و درجه .

و ترقى و سرافرازى . و منصب و عهده . و اساس و بنياد . و زينه و نردبان . و پلهء نردبان . و پايبندى كه تخت و صندلى و ميز و جز آن بر وى قائم است . و مقدار . و باران .

بلغت اهل گيلان تأديب معلم و استاد . و ص .

پست و زبون و فرومايه و خوار و حقير . و ضايع . و پايمال‌كننده . و لگدزننده . و كوبنده و زننده . و پايهء حوض ا . : جاى رسوائى و بدنامى . و پايهء سرير : پايتخت و پايهء تخت : پايتخت .

پايها

(

p y - h

) پ . ج . پاى .

پايه‌پايه

(

p ye - p ye

) م ف . پ . درجه بدرجه و مرتبه بمرتبه . و قدم بقدم .

پايه‌تخت

(

p ye - taxt

) ا . پ . پايتخت و ترزو كرسى مملكت و تختگاه .

پايه‌دار

(

p ye - d r

) ص . پ . صاحب قدر و منزلت .

پائى

پائى (

p i

) و پايى

(

p yi

) ص . پ .

استوار و پايدار . وا . فروتنى و تواضع . و اصطبل .

پاييدن

(

p yidan

) و (

p idan

) ف ل .

پ . برقرار شدن . و پايدار شدن . و محكم شدن و ثابت شدن . و مقرر گشتن . و مستقلا و بدون تعلق زيستن چيزى . و ماندن و توقف كردن .

و در كمين شدن . و آسوده شدن و مانده و خسته و آزرده شدن . و ف م . در نظر داشتن چيزى و چشم برنداشتن از آن . و پايمال كردن . و فرسودن . و زدن . و نرم كردن با پا . و لگد زدن . و انتظار كشيدن و پاس داشتن .

پائير

پائير (

p ir

) و پايير

(

p yir

) ا . پ .

پاير كه اول تابستان و مدت بودن خورشيد