فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٩٩

پابرنجن

پ

(

) ا . پ . سيوم حرف از الفباى پارسى . و اين حرف اگرچه در اعداد جمل نباشد ولى مانند ب دو بشمار آيد چه حساب جمل تعلق مىگيرد بحروف ابجدى كه الفباى تازيان باشد يعنى ابجد هوز حطى كلمن سعفص قرشت ثخذ ظضغ و حرف پ و چ و ژ و گ كه مخصوص پارسيان است خارج از آن مىباشد .

و تازيان اين حرف را باى فارسى و باى عجمى نيز مىنامند و در محاورات فارسى گاه اين حرف را به فا بدل مىكنند مانند پارسى و فارسى و سپيد و سفيد و پيل و فيل و گاه به باى ابجد مانند پادشاه و بادشاه .

پا

(

) ا . پ . جزء تحتانى ساق در انسان و بعضى حيوانات و گام و قدم . و نقش قدم .

و جزء تحتانى درخت و ميز و صندلى و جز آن و پائين از هر چيزى . و بيخ و اصل و بنياد . و تمكين و استقرار . و تاب و طاقت .

و قوت و قدرت . و مكر و حيله . و بهانه . و پاى دامن : پائين دامن . و پاى درخت : بيخ درخت . و پا بستن ف ل . :

محبوس شدن . و پا پس داشتن : نفرت داشتن از زن و گاه‌گاه نزديكى كردن با آن .

و پا خوردن : فريب خوردن . و مغبون شدن . و پا در زمين آمدن : بسيار افتادن . و گاه گاه افتادن . و پا شدن :

برخاستن . و پا كوفتن : شرمسار شدن .

و ف م . سخت گرفتن . و پا پس آوردن :

ترك كردن . و برگشتن . و واماندن از تعاقب . و منهزم شدن و پادادن : فرستادن و روانه كردن .

پاافزار

(

p - afz r

) ا . پ . كفش و پاپوش .

پاافشار

(

p - afc r

) ا . پ . دو تختهء كوچك باندازهء كف پا كه در كارگاه بافندگى و جولاهى نصب كنند و كارگر در هنگام كار چون پاى بر يكى از آنها افشارد نيمى از تارها فرود آيد و چون بر ديگرى بيفشارد نيمى ديگر .

پاانداز

(

p - and z

) ا . پ . فرشى كه در درگاه اطاق مىگسترانند . و حصيرى كه جهت پاك كردن كنش در اطاق مىاندازند .

و پيشكشى كه در جلو پاى مردم بزرگ مىگذارند .

پااورنجن

(

p - avranjan

) ا . پ .

خلخال و حلقه‌اى از طلا يا نقره كه زنان در پاى كنند .

پااوژار

(

p - avj r

) ا . پ . مر .

پاافشار .

پاآهو

(

p - hu

) ا . پ . باصطلاح بنائى خانهء شش پهلو و مسدس . و خانهء مقرنس گچ‌برى . و كنايه از دنيا .

پاب

(

p b

) ا . پ . رئيس مذهب عيسويان كه طايفهء كاتوليكى او را خليفهء حضرت عيسى مىدانند .

پابرجا

(

p - bar - j

) م ف . پ . محكم و ثابت قدم . و دائم و هميشه . و پابرجا بودن ف ل . . محكم و ثابت بودن .

پابركاب

(

p - be - rek b

) ص و م ف . پ .

سواره و راكب . و پا بركاب كردن ف ل . : سوار شدن .

پابرنجن

(

p - baranjan

) ا . پ . خلخال و پااورنجن .