فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٩٤
بين
بىمراد
بىمراد
(
bi - mor d
) ص . پ . آنكه بميل و آرزوى خود نمىرسد .
بىمرحمت
بىمرحمت
(
bi - marhamat
) ص . پ .
نامهربان .
بىمرحمتى
بىمرحمتى
(
bi - marhamati
) ا . پ .
نامهربانى .
بىمرگ
بىمرگ
(
bi - marg
) ص . پ . بىزوال و ابدى .
بىمروت
بىمروت
(
bi - morovvat
) ص . پ .
درشت . و بدانديش و بدخواه . و بدخوى .
و سخت دل و بىانصاف و ظالم .
بىمروتى
بىمروتى
(
bi - morovvati
) ا . پ .
درشتى و سخت‌دلى و بىرحمى . و ظلم و تعدى .
بىمزد
بىمزد
(
bi - mozd
) ص و م ف . پ .
بدون مزد و اجرت . و بدون پاداش . و دزد بىمزد : دزد رسوا .
بىمزگى
بىمزگى
(
bi - mazegi
) ا . پ . بىطعمى .
و ناخوش‌آيندى و نفرت و كراهت . و بىلذتى و طعم مكره و نفرت‌انگيز .
بىمزه
بىمزه
(
bi - maze
) ص . پ . بىطعم و ناگوارد . و بىمزه بودن ف ل . :
گوارا نبودن . و بىمزه كردن ف م . :
ناگوا رد كردن .
بىمساس
بىمساس
(
bi - mas s
) ص . پ . بىبنياد و بىاساس .
بىمسمى
بىمسمى
(
bi - mosamm
) ص . پ .
نامزد نشده . و اسم بىمسمى : اسمى كه داراى نامزد نباشد .
بىمشقت
بىمشقت
(
bi - mocaqqat
) ص . پ . بدون زحمت و محنت .
بىمصرف
بىمصرف
(
bi - masraf
) ص . پ .
بىفايده و هيچ‌كاره .
بىمعنى
بىمعنى
(
bi - ma'ni
) ص و م ف . پ .
بىمقصود و بدون اراده . و باطل و بيهوده .
و نامعقول . و بىاساس . و احمقانه . و آدم بىمعنى : كسى كه بر قول و فعل او اعتماد نشايد . و سخن بىمعنى : كلامى كه مقصود و مراد متكلم فهميده نشود .
بىمعين
بىمعين
(
bi - moin
) ص . پ . بىيار و ياور .
بىمغ
بىمغ
(
bi - maq
) ص . پ . بىعمق و پاياب .
بىمغز
بىمغز
(
bi - maqz
) ص . پ . مردم سبك و بىتمكين و بىقرار . و سبك سر و سر در هوا و بيهوده . و بىمغزان تردامن :
فاسقان و فاجران و صاحبان خلل .
بىمقال
بىمقال
(
bi - maq l
) ص . پ . لال .
و بيگفتار و ساكت و خاموش .
بىمقدار
بىمقدار
(
bi - meqd r
) ص . پ . بىقدر و بىرتبه . و بدون شرف و اعتبار . و بدون قدرت . و بىمايه و فقير .
بيمگاه
بيمگاه
(
bim - g h
) ا . پ . محل خطر . و جاى ترس و بيم .
بىملاحظه
بىملاحظه
(
bi - mol heze
) ص . پ .
و م ف . بدون تأمل . و بدون بصيرت . و از روى بىعقلى و بىدانشى .
بىمن
بىمن
(
bi - man
) ص . پ . بىروح و بىجان .
بيمناك
بيمناك
(
bim - n k
) ص . پ . ترسناك و جبان .
بىمنت
بىمنت
(
bi - mennat
) م ف . پ . بدون احتياج بدرخواست . و بىعرض نياز و التماس .
و بدون قبول احسان . و بطور آزادى و اختيار . و خالصا لوجه اللّه .
بيمند
بيمند
(
bimand
) ا . پ . هر آلت صدا دارى كه بواسطهء آن طيور را از باغ ترسانيده بيرون كنند . و صفير آسيا . و زنگى كه پاسبانان و خدمتگاران مىزنند .
بىموج
بىموج
(
bi - mavj
) ص . پ . صاف .
و برابر . و آرام مانند دريا .
بىموجب
بىموجب
(
bi - mujeb
) م ف . پ .
بدون سبب و بدون دليل .
بيمورى
بيمورى
(
bi - muri
) ا . پ . توقير و وقار .
و تعظيم . و مهابت و صلابت .
بيموس
بيموس
(
bimus
) ا . پ . نان فطير .
بىموسم
بىموسم
(
bi - mavsem
) ص . و م ف .
پ . خارج از فصل . و بىهنگام و بىموقع .
بىموشدگى
بىموشدگى
(
bi - mu - codegi
) ا .
پ . اصلع و طاسى سر و كلى .
بىموشده
بىموشده
(
bi - mu - code
) ص پ .
كسى كه سرش مو نداشته باشد و كل .
بىموقع
بىموقع
(
bi - mavqe '
) ص . پ . بىجا .
و بىهنگام و بىوقت .
بىموى
بىموى
(
bi - muy
) ص . پ . كل و آنكه داراى موى نباشد .
بيمه
بيمه
(
bime
) ا . پ . اطمينان در مقابل مخاطره‌اى كه محتمل الوقوع باشد .
بيمهر
بيمهر
(
bi - mehr
) ص . پ . بىمحبت .
بيمهرى
بيمهرى
(
bi - mehri
) ا . پ . بىمحبتى .
بين
بين
(
bayn
) ا . ع . جدائى و پيوستگى ( از لغات اضداد است . ) و گاه اسم آيد و گاه ظرف متمكن . و منه قوله تعالى : لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ ( بالرفع و النصب فالرفع على الفعل اى تقطع وصلكم و النصب على الحذف اى ما بينكم ) . و دورى . و فضل و فزونى يق بينهما بين بعيد و بون بعيد اى تفاوت فى فضل احدهما على الاخر و الواو افصح . و ميان يق جلس بين القوم اى وسطهم و لقيه بعيدات بين اى لقيه بعد حين ثم امسك ثم اتاه . و غراب البين :
زاع پيسه و يا سرخ منقار و سرخ پا . و زاغ سياه را حاتم گويند لانه يحتم بالفراق .
بين
بين
(
bayn
) م . ع . بان بينا ( از باب ضرب ) : جدا شد . و پيوست . - از