فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨٨
بىطراوتى
بيضا
بيضا
(
bayz
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سپيد . و منارهء بيضا ا خ .
نام مناره‌اى در دمشق . و يد بيضا : يكى از نه معجزهء حضرت موسى .
بيضاء
بيضاء
(
bayz '
) ا . ع . سختى و بلا .
و كاغذ سپيد . و گندم و جو تازهء بىپوست .
و آفتاب . و زمين ويران - ضد عامر - و منه الحديث : و ذكر حمير فقال و كانت لهم البيضاء و السوداء و فارس الحمراء و الجزية الصفراء . و ديگ .
و دام صياد . و ا خ . اسب قعب بن عتاب . و خانه‌اى در بصره مر عبد اللّه بن زياد را كه بنديان را در آن بند مىكرد . و آن را مخيس گفتندى . و نام چهارده موضع بمصر . و شهرى بفارس . و روستائى به مغرب . و چند موضع . و چند آب .
و عقبه‌اى . و شهرى پس باب الابواب . و ابو البيضاء : شخصى حبشى . و ام بيضاء ا . : ديگ .
بيضاء
بيضاء
(
bayz '
) ص . ع . مؤنث ابيض .
بىضابتگى
بىضابتگى
(
bi - z betegi
) ا . پ .
بىقاعدگى و بىترتيبى .
بىضابته
بىضابته
(
bi - z bete
) ص . پ . بىقاعده و بىترتيب .
بيضابى
بيضابى
(
bayz bi
) ص . پ . - مأخوذ از بيضوى تازى دواير بيضى شكل حروف .
بيضات
بيضات
(
bayz t
) ع . ج بيضة (
bayzat
) .
بيضان
بيضان
(
biz n
) ج ا . ع . سپيدان - ضد سياهان . و ا خ . كوهى مر بنى سليم را .
و بيضان الزروب : شهرى .
بيضانه
بيضانه
(
bayz ne
) ا . پ . نشان صاحبان مناصب .
بىضبط
بىضبط
(
bi - zabt
) ص . پ . بىترتيب و بىنظام . و بىقيد و لاابالى . و رند .
بىضبط و ربط
بىضبط و ربط
(
bi - zabto - rabt
) ص . پ . بدون نظم و ترتيب و اسلوب .
بيضة
بيضة
(
bayzat
) ا . ع . تخم‌مرغ . ج :
بيض (
bayz
) و بيوض و بيضات (
bayz t
) .
و خصيه . و خود . و ميانهء هر چيز . و ميانهء سراى . و شهر . و ساحت قوم . و جماعت مسلمانان . الحديث : لا تسلط عليهم عدوا من غيرهم فيستبيح بيضتهم اى مجتمعهم و موضع سلطانهم و مستقر دعوتهم .
و يقال افرخ بيضة القوم اذا ظهر مكتوم امرهم . و بيضة النهار : سپيدى روز .
و بيضة البلد : تخم شتر مرغ المثل :
هو اذل من بيضة البلد اى من بيضة النعام تتركها . و نيز بيضة البلد : مهتر شهر كه مردم بر وى جمع شوند و سخن وى را قبول نمايند . و نوعى از سماروغ . و بيضة العقر : بيضهء خروس كه در سالى يك بار نهد .
و بيضة الخدر : ا . دختر پرده‌نشين .
بيضة
بيضة
(
bizat
) ا . ع . زمين سپيد هموار .
و رنگى از رنگهاى خرمابن . ج : بيض (
biz
) .
و ا خ . نام شهرى .
بيضة
بيضة
(
bayzat
) و (
bizat
) ا خ . ع .
موضعى بعمان .
بيضوى
بيضوى
(
bayzavi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به بيضه . و منسوب به شهر بيضا . و يكى از اشكال هندسى شبيه به تخم مرغ . و خط بيضوى : يك قسم از خط ايرانى كه دمباله‌هاى حروف آن به شكل بيضى مىباشند - برعكس آفتابى كه در آن دمبالهء بعضى از حروف به شكل دايره مىباشند .
بيضه
بيضه
(
bayze
) ا . پ . تخم‌مرغ و خاگ .
و خايهء حيوانات . و بيضهء آتشين : آفتاب .
و بيضهء چرخ : آفتاب . و بيضهء خاكى : كرهء زمين . و بيضه در آب :
بيضه‌اى كه هنوز بچه در آن متكون نشده باشد . و بيضه در كلاه : بيضه‌اى كه بازيگران در كلاه خود پنهان سازند . و سر آدمى . و بيضهء زر و بيضهء زرين :
خورشيد . و بيضهء صبح : آفتاب . و بيضهء كافور : برف . و آفتاب . و ماه . و بيضهء ماهى : اشپول ماهى . و بيضه‌هاى زرى و بيضه‌هاى زرين ج ا . :
ستاره‌هاى آسمان . و بيضه برآوردن ف م . : جوجه برآوردن از تخم . و ناقص ساختن و خصى كردن . و بيضه پروردن ف . ل .
در زير بال گرفتن مرغ بيضه را و روى آن خوابيدن .
بيضه‌گر
بيضه‌گر
(
bayze - gar
) ا . پ . مولد البيض .
بيضى
بيضى
(
bayzi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رطوبتى سفيد و شفاف شبيه به سفيدهء تخم مرغ در اندرون چشم . و سپيدى . و صافى .
و ص شكل بيضى : شكل بيضوى .
بيط
بيط
(
bayt
) ا . ع . تخم مورچه و يا شتر مرغ .
بيطار
بيطار
(
bayt r
) ا . ع . پزشك ستور .
بيطارى
بيطارى
(
bayt ri
) ا . پ . علمى كه بدان رنجهاى ستور را مداوا كنند . و بيطارى كردن ف م . : مداوا كردن رنجهاى ستور را .
بىطاقت
بىطاقت
(
bi - t qat
) ص . پ . ناتوان و بدون توانائى . و بىتاب . و بىطاقت و تاب شدن ف ل . : بىصبر و تحمل شدن .
بىطاقتى
بىطاقتى
(
bi - t qati
) ا . پ . بىصبرى و ناتوانى .
بىطالع
بىطالع
(
bi - t le '
) ص . پ . بىنصيب و بىبهره . و بدبخت . و محروم .
بىطالعى
بىطالعى
(
bi - t lei
) ا . پ . نكبت و بدبختى . و بىنصيبى .
بيطر
بيطر
(
baytar
) و (
biatr
) ا . پ . بيطا و پزشك ستور .
بيطر
بيطر
(
biatr
) ا . ع . خياط و درزى .
بىطراوتى
بىطراوتى
(
bi - tar vati
) ا . پ .
بدون تر و تازگى . و پلاسيدگى و خشكيدگى .