فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨٥
بيستون
و خاموشى .
بىزحمت
بىزحمت
(
bi - zahmat
) ص و م ف . پ .
سهل و آسان و نادشوار .
بيزر
بيزر
(
bayzar
) ا . ع . كدنگ گازران .
ج : بيازر (
bay zer
) .
بىزر
بىزر
(
bi - zar
) ص . پ . بىپول . و گدا و درويش . و حريص .
بيزرة
بيزرة
(
bayzarat
) ا . ع . عصاى ستبر .
ج : بيازر .
بىزرخريد
بىزرخريد
(
bi - zar - xarid
) ص . پ .
ميسر شدهء بدون خريدن .
بىزرى
بىزرى
(
bi - zari
) ا . پ . مفلسى . و بىپولى .
بىزنگ
بىزنگ
(
bi - zang
) ص . پ . بدون زنگ و صيقل‌دار .
بىزن و فرزند
بىزن و فرزند
(
bi - zano - farzand
) م ف . پ . بدون عيال و اطفال .
بىزنهار
بىزنهار
(
bi - zenh r
) ص . پ . بىامان و كسى كه بوى امنيت داده نشده باشد .
بىزنى
بىزنى
(
bi - zani
) ا . پ . عذوبت و ناكدخدائى .
بىزوال
بىزوال
(
bi - zav l
) م ف . پ . بدون تغيير و تغييرناپذير . و ابدى و دائمى .
بىزور
بىزور
(
bi - zovr
) ص . پ . ضعيف و ناتوان و بىقدرت .
بيزون
بيزون
(
bizovn
) ا . پ . گاو دشتى .
بىزهره
بىزهره
(
bi - zahre
) ص . پ . خوش خلق . و صبور و بردبار . و بدون تعب و خجلت .
بىزيب و زينت
بىزيب و زينت
(
bi - zibo - zinat
) ص .
پ . زشت و بىظرافت و بىلطافت .
بيزيدن
بيزيدن
(
bizidan
) و (
beyzidan
) ف م . پ . بيختن .
بىزين
بىزين
(
bi - zin
) ص . پ . اسب لخت .
بيژن
بيژن
(
beyjan
) ا خ . پ . پسر گيو و برادرزادهء رستم .
بيژن‌وار
بيژن‌وار
(
beyjan - v r
) ص . پ .
شجاع .
بيژه
بيژه
(
beyje
) ص . پ . خالص و بىآميزش و بىغش . و خاص و خاصه .
بئس
بئس
(
be's
) ا . ع . بلا و سختى . و بنات بئس : سختى و كار سخت و دشوار . و امر بزرگ . و عذاب بئس : عذاب سخت .
بئس
بئس
(
be'sa
) و (
baesa
) و (
beesa
) و (
beasa
) و (
baasa
) ع . كلمه‌ايست كه در ذم استعمال مىشود - بر خلاف نعم يق بئس الرجل زيد : بد مردى است زيد . و بئست المراة هند : بد زنى است هند . و گفته‌اند هو فعل ماض لا ينصرف و الرجل و المراة را فاعل بئس دانند . و زيد و هند را گويند يا مبتدائى است كه خبر بر وى مقدم شده و يا خبر آن محذوف است . و بئس القرين :
همنشين بد . و بئس المصير : دوزخ .
بئس
بئس
(
baes
) ص . ع . دلاور يق رجل بئس .
و سخت فى قراءة البعض عذاب بئس يعنى عذاب سخت .
بيس
بيس
(
bays
) ا خ . ع . ناحيه‌اى در اندلس .
بيس
بيس
(
bays
) م . ع . باس على الناس بيسا ( از باب ضرب ) : تكبر كرد بر مردم .
و آزار كرد ايشان را .
بىساختگى
بىساختگى
(
bi - s xtegi
) ا . پ . صداقت و راستى . و ساده‌دلى . و بىتزويرى .
بىساخته
بىساخته
(
bi - s xte
) ص . پ . بىآرايش و بىزينت . و بىتزوير . و ساده‌لوح .
بىساز
بىساز (
bi - s z
) و بىساز و سامان
(
bi - s zo - s m n
) ص . پ . ناآماده و غير مستعد و نامهيا . و بىفايده .
بىسامان
بىسامان
(
bi - s m n
) ص . پ . بىترتيب و بىخانمان . و كسى كه اسباب معيشت نداشته باشد . و بىآرام و پريشان و مضطرب . و فقير . و شرور . و احمق . و سر بىسامان :
بىمغز و احمق و نادان .
بىسامانى
بىسامانى
(
bi - s m ni
) ا . پ . بىمعيشتى و درويشى و مفلسى . و پريشانى و بدبختى .
بيسان
بيسان
(
bays n
) ا خ . ع . دهى در شام .
بىسبب
بىسبب
(
bi - sabab
) م ف . پ . بىجهت و بىدليل و بلاژ و بلاش .
بىسپاس
بىسپاس
(
bi - sep s
) ص . پ . بىوفا و نمك به حرام و ناسپاس .
بيست
بيست
(
bist
) ص . پ . عقد سوم از عقود اعداد يعنى دو دفعه ده .
بيست
بيست
(
bist
) ص . پ . آزارديده و زيان يافته .
بيست !
بيست !
(
beyst
) پ . كلمهء امر از ايستادن يعنى بر پا شو . و درنگ كن و بمان .
بيستاخ
بيستاخ
(
bist x
) ص . پ . گستاخ و بىادب و بىشرم و بىحيا .
بيستار
بيستار
(
beyst r
) ا . پ . مرادف فلان و به همان يعنى چون نام كسى و يا چيزى را بطور مبهم خواسته باشند بيان كنند اين كلمه را ذكر مىكنند . و فلان و به همان و بيستار مىگويند . و نيز بيستار : افزون و زياد .
بىستارگان
بىستارگان
(
bi - set reg n
) ص .
پ . شب بىستارگان : شبى كه در آن ستاره‌ها نمايان نباشند .
بىستاره
بىستاره
(
bi - set re
) ص . پ . بدبخت و بىطالع . و بدون ستاره .
بيستگانى
بيستگانى
(
bistg ni
) ا . پ . مواجب و جيره و ماهيانه و هر چيزى كه جهت مردم لشكرى و نوكر مقرر كرده باشند .
بيستگى
بيستگى
(
bistagi
) ا . پ . عدم عقوبت .
و عدم سياست . و بيمارى جذام .
بيستم
بيستم
(
bistom
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء بيست واقع شده باشد .
بيستون
بيستون
(
bistun
) ا خ . پ . كوهى نزديك كرمانشاهان . و آسمان .