فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨٤
بيزبانى
بيروج
بيروج
(
biruj
) ا . پ . مهر گياه .
بيروح
بيروح
(
bayruh
) ا . ع . مهر گياه .
بيروز
بيروز
(
bi - rovz
) ص . پ . بدبخت .
بيروز
بيروز
(
bi - rovz
) ا . پ . سنگى سبز رنگ و شبيه بزمرد و بسيار كم‌بها و كم‌قيمت .
بيروزج
بيروزج
(
biruzaj
) ا . ع . - مأخوذ از پيروزهء پارسى و بمعنى آن .
بىروزگار
بىروزگار
(
bi - rovzg r
) ص . پ .
بدون شغل و پيشه . و بدون گذران و بدون معاش .
بيروزن
بيروزن
(
birovzan
) ا . پ . سنگ با قيمت . و بار و حمل .
بيروزه
بيروزه
(
birovze
) ا . پ . لباس هميشگى شخص .
بىروزى
بىروزى
(
bi - rovzi
) ص . پ . آنكه قوت يوميه ندارد .
بيرون
بيرون
(
birun
) و (
beyrun
) ص .
و م ف . پ . بدر و خارج . و خارج در . و نقيض اندرون . و ظاهر . و ظاهرى . و بيگانه و اجنبى و خارجى . و بيرون آمدن ف ل . : خارج شدن و ظاهر شدن و به سختى هجوم آوردن و طغيان كردن . و بيرون آوردن و يا بيرون بردن ف م . :
برآوردن . و بدر آوردن . و خارج كردن .
و بيرون فرستادن : بخارج فرستادن .
و اخراج كردن . و از شهر بدر كردن . و بيرون كردن : خارج كردن . و بركشيدن .
و بدر كشيدن . و اخراج بلد كردن . و بدر كردن . و استثنا كردن . و بيرون شهر :
خارج شهر . و از بيرون : از خارج .
بيرون‌آمدگى
بيرون‌آمدگى
(
birun - madegi
) ا . پ . برآمدگى و حدبه و تحدب . و افراز .
و گردش بخارج .
بيرونتر
بيرونتر
(
birun - tar
) ص . پ . اجنبىتر و بيگانه‌تر . و خارجى .
بيرون‌جستگى
بيرون‌جستگى
(
birun - jastegi
) ا . پ . تحدب .
بيرون‌سرا
بيرون‌سرا
(
birun - sar
) ص . پ .
زرى كه در غير ضرابخانه سكه شده باشد .
بيرون‌شو
بيرون‌شو
(
birun - cov
) ا . پ . انتها و آخر . و مخرج .
بيرونه
بيرونه
(
birune
) ا . پ . لباسى كه روى لباسهاى ديگر پوشند و بالاپوش .
بيرونى
بيرونى
(
biruni
) ص . پ . منسوب به بيرون يعنى خارجى . و مردود . و استثنا شده . وا . مقابل اندرونى يعنى حياطى كه مخصوص به پذيرائى است و پيراهن . و پيراهن زنانه .
بيرونين
بيرونين
(
birunin
) ص . پ . منسوب به بيرون يعنى خارجى .
بيره
بيره
(
bire
) ا . پ . مته . و پر ماه . و لقمه و نواله و آنچه در دهان مىخايند . و ا خ .
نام قلعهء مستحكمى در نزديك فرات .
بيره‌زن
بيره‌زن
(
bire - zan
) ا . پ . تابهء گلى كه بر روى آن نان پزند .
بىره‌نمان
بىره‌نمان
(
bi - rah - nom n
) ص .
پ . بدون رهنماى و هادى .
بىرهى
بىرهى
(
bi - rahi
) ا . پ . بىراهى .
بيرى
بيرى
(
biri
) ا . پ . بستر و فراش . و فرش . و مسند . و هر چيز گستردنى .
بىريا
بىريا
(
bi - ri
) ص . پ . صادق و خالص و درست و باصداقت . و م ف . با اخلاص و مخلصانه .
بىريائى
بىريائى
(
bi - ri i
) ا . پ . صداقت و راستى . و اخلاص و خلوص نيت .
بىريب
بىريب
(
bi - rayb
) ص . پ . بىشك و بىشبهه .
بىريش
بىريش
(
bi - ric
) ص . پ . كودكى كه ريش در نياورده باشد . و غير ملتحى . و نوكر امرد .
بيريشه
بيريشه
(
bi - rice
) ص . پ . بدون ليف .
بيرين
بيرين
(
birin
) ا . پ . آب بدبوى و متعفن .
بيز
بيز
(
bayz
) م . ع . باز بيزا و بيوزا ( از باب ضرب ) : هلاك گرديد . و يق فلان لا تبيز رميته : زنده نمىماند شكار زخم خوردهء فلان . و لم يبز يعنى رهائى نيافت و بطور فجئه نمرد .
بيز
بيز
(
biz
) و (
bayz
) ص . پ . - مأخوذ از بيختن - يعنى بيزنده مانند خاك بيز و مشك بيز - و هميشه بطور تركيب استعمال مىگردد .
بيزار
بيزار
(
bayz r
) ا . ع . نره . و بازدار .
و كشاورز - و به اين دو معنى اخير معرب بازدار و يا بازيار است . ج : بيازرة (
bay zarat
) .
بيزار
بيزار
(
biz r
) ص . پ . آزاد و معاف .
و از بيمارى رسته . و نجات‌يافته . و مانده و افكار .
و متنفر و نفرت كرده . و بيزار شدن ف ل . : نفرت و كراهت داشتن . و خلاص شدن از گناه و تقصير و يا وام . و مانده شدن .
و دل‌تنگ شدن . و مأيوس گشتن . و بيزار كردن ف م . : مانده كردن . و آزرده كردن .
و متنفر كردن .
بيزارة
بيزارة
(
bayz rat
) ا . ع . عصاى ستبر .
ج : بيازر (
bay zer
) .
بيزاره
بيزاره
(
biz re
) ص . پ . بلند همت .
و عاشق .
بيزارى
بيزارى
(
biz ri
) ا . پ . اذيت و آزار و خشم . و بدخوئى . و آزردگى . و بىپروائى و بىغرضى . و برات پادشاهى . و برات آزادى و آزادنامه .
بئزان
بئزان
(
be'z n
) ع . ج بأز (
ba'z
) .
بيزان
بيزان
(
biz n
) ع . ج بازى .
بيزبان
بيزبان
(
bi - zab n
) ص . پ . لال و گنگ و كسى كه زبان ندارد . و خاموش .
بيزبانى
بيزبانى
(
bi - zab ni
) ا . پ . لالى و گنگى