فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٨٠
بيدار
و بىنوا گشتن و درماندن . و ف م . اسير گرفتن .
بيخسته
بيخسته
(
bixaste
) ص . پ . درمانده و عاجز . و بىنوا و بىنصيب .
بيخسته
بيخسته
(
bixaste
) ا . پ . برده . و اسير .
و محبوس .
بيخشت
بيخشت
(
bi - xoct
) ا . پ . هر چيزى كه از بيخ بركنده باشند مانند درخت و جز آن .
بىخطا
بىخطا
(
bi - xat
) ص . پ . بىسهو و بىگناه .
بن‌خطر
بن‌خطر
(
bi - xatar
) ص . پ . بىخوف و بىبيم . و محفوظ . و بىزيان و بىضرر .
بيخ‌كن
بيخ‌كن
(
beyx - kan
) ص . پ . از بيخ بركننده . و غارتگر . وا . حاكم و قاضى .
بيخ‌كنى
بيخ‌كنى
(
beyx - kani
) ا . پ . استيصال و از ريشه بركنى .
بيخلوش
بيخلوش
(
bixluc
) ا . پ . ريم آهن .
بىخواب
بىخواب
(
bix b
) ص . پ . بيدار و هوشيار .
بيخوابى
بيخوابى
(
bi - x bi
) ا . پ . بيدارى .
و هوشيارى .
بيخواست
بيخواست
(
bi - x st
) م ف . پ . بدون اراده . و بىخواست خدا : بدون مشيت خدا .
بيخوانى
بيخوانى
(
bi - x ni
) ا . پ . بىلذتى .
بيخواهش
بيخواهش
(
bi - x hec
) م ف . پ .
بىاراده و بىميل . و بىمقصود و بىقصد .
بى خود
بى خود
(
bi - xod
) ص . پ . بىحواس .
و گذشته از خود . و خارج شدهء از حالت خود . و به حالت وجد درآمده . و آشفته و شوريده . و مجنون و ديوانه . و بىحس . و ياوه و لغو و بيهوده و بيهوده‌گوى . و بىخود شدن ف ل . : مدهوش شدن و از هوش رفتن . و حرف بىخود زدن : لغو گفتن .
بىخودانه
بىخودانه
(
bi - xod ne
) م ف . پ .
بطور بيخودى . و بطور ديوانگى .
بى خود بى خود
بى خود بى خود
(
bixod - bixod
) م ف . پ .
از روى ديوانگى . و از روى بىفكرى .
بيخودى
بيخودى
(
bi - xodi
) ا . پ . وجد . و آشفتگى . و ديوانگى . و شوريدگى و مدهوشى .
بيخوروخواب
بيخوروخواب
(
bi - xoro - x b
) ص . پ . آنكه نه مىخورد و نه مىخوابد . و مرتاض و رياضت‌كش .
بىخوف
بىخوف
(
bi - xavf
) ص . پ . بىترس و بىوهم و بىبيم .
بىخوفى
بىخوفى
(
bi - xavfi
) ا . پ . بىترسى و بىبيمى . و امنيت .
بىخويش
بىخويش (
bi - xeyc
) و بىخويشتن
(
bi - xeyctan
) ص . پ . بى خود و بيهوش .
و شوريده و ديوانه . و بىمحبت .
بيخه
بيخه
(
bixe
) ص . پ . ضعيف و ناتوان .
و زبون .
بىخيال
بىخيال
(
bi - xi l
) ص . پ . بىفكر و بىانديشه و غافل . و م ف . غفلة و على الغفلة .
و بدون اراده و بدون قصد .
بيخيله
بيخيله
(
bixile
) ا . پ . خرفه .
بيد
بيد
(
bayd
) م . ع . باد بودا و بيدا و بيادا و بوادا و بيودا و بيدودة .
مر . بواد (
bav d
) .
بيد
بيد
(
bayd
) ص . ع . طعام بيد : طعام ردى و هيچ‌كاره .
بيد
بيد
(
bayda
) ع . اسمى است مبنى بر فتح هميشه ملازم ان (
enna
) . و استعمال مىشود بمعنى غير مانند نحن الاخرن السابقون بيد انهم . و بمعنى على مانند انه كثير المال بيدانه بخيل . و بمعنى من اجل مانند انا افصح من نطق بالضاد بيد انى من قريش .
بيد
بيد
(
bid
) ع . ج بيداء (
bayd '
) .
بيد
بيد
(
bid
) و (
beyd
) ا . پ . درختى كه بتازى صفصاف گويند . و موش و كرمكى كه كاغذ و پارچه‌هاى پشمين را مىخورد و تباه مىسازد . و ص . بيهوده و بىفايده . وا خ . نام ديوى كه با رستم در مازندران جنگ كرد . و بيدخام : شاخهء سبز . و بيد سرخ و يا بيد طبرى : قسمى از درخت بيد . و بيد مجنون : قسمى از درخت بيد كه شاخه‌هاى آن سرنگون است . و بيد مشك :
نيز قسمى از درخت بيد كه گلش بغايت خوش‌بو و در آغاز بهار اول گلى است كه بدست مىآيد .
و بيدوش ص . لرزان يعنى لرزنده مانند برگهاى سفيدار كه باندك بادى مىلرزند .
بيد
بيد
(
bid
) و (
beyd
) پ . كلمهء امر بمعنى بويد و باشيد .
بيد
بيد
(
beyd
) ا . پ . علم و دانش . و ا خ .
نام كتاب احكام دين هندويان .
بيداء
بيداء
(
bayd '
) ا . ع . بيابان . ج : بيد (
bid
) - بر خلاف قياس و القياس بيداوات .
و ا خ . زمينى هموار ما بين مكه و مدينه .
بيداد
بيداد
(
bid d
) ص . پ . كسى كه داد نمىكند و ظلم و ستم مىنمايد و ظالم و ستمگر . و متعدى . و نيز ا . : ظلم و تعدى . و ا خ . نام شهرى در تركستان .
بيدادپيشه
بيدادپيشه (
bid d - peyce
) و بيداد كيش
(
bid d - kic
) ص . پ . ظلم‌كننده و ستم‌كننده .
بيدادگر
بيدادگر (
bid d - gar
) و بيدادمند (
bid d - mand
) و بيدادوند
(
bid d - vand
) ص . پ . ستمگر و متعدى و ظالم .
بيدادگرى
بيدادگرى (
bi - d d - gari
) و بيدادى
(
bi - d di
) ا . پ . ظلم و تعدى و ستم و زبردستى . و بىقانونى .
بيدار
بيدار
(
bid r
) ص . پ . كسى كه در خواب نباشد و بىخواب . و هوشيار . و متنبه . و ا . لهو و بازى . و بيدار داشتن ف م .